Kitoblar

Biofaol moddalar olish biotexnologiyasi

Ushbu o‘quv qo‘llanma bakalavrlar, biokimyogar va biotexnolog magistrlar, mikrobiologik oziq-ovqat sanoati va tibbiy sanoat xodimlari, shuningdek qishloq xo‘jalik xodimlari hamda zamonaviy biotexnologiya faniga oid bilimlarini chuqurlashtirishni xohlovchi keng kitobxonlar uchun mo‘ljallangan “Biofaol moddalar olish texnologiyasi” fanidan amaliy mashgʻulotlarni bajarish uchun tayyorlangan ushbu uslubiy qo‘llanma 60710200 - Biotexnologiya (tarmoqlar bo‘yicha) yo‘nalishida tahsil olayotgan bakalavriat talabalari uchun mo‘ljallangan.

Biofaol moddalar olish biotexnologiyasi va biospetsifiklik

Biotexnologiya yo‘nalishi talabalari uchun mo'ljallangan ushbu "Biofaol moddalar olisli biotexnologiyasi va biospetsifiklik" fanidan amaliy mashg'ulotlarni bajarish uchun yozilgan uslubiy qo’llanmasida Biofaol moddalar olish biotexnologiyasi va biospetsifiklik fanining maqsadi. vazifalari, o’ziga xos jihatlari, biofaol moddalar ajratib olishning biotexnologiyasi haqidagi ma’lumotlar keltirilgan. Shuningdek, qo’llanmada o‘quv fani bo'yicha bajarilishi lozim bo'lgan amaliy ishlar va ularning olib borilish prinsiplari yoritilgan

Bioxilma-xillik

Mazkur darslik oliy ta'lim munosabatlarining Biologiya (fan yo'nalishi bo'yicha) mutaxassisligi uchun mo'ljallangan. Darslikda Bioxilma-xillik fani tushunchasi, mazmuni va mohiyati va shakllari, bioxilma-xillikning asosiy turlari.

Доривор ўсимликлар ва уларни ўстириш технологияси

Ушбу дарсликдан қишлоқ хўжалиги олий ўқув юртларининг доривор ўсимликларни ўстириш билан шуғулланувчи бакалавриатура ва магистратура талабалари ҳам фойдаланишлари мумкин. Мазкур дарсликда ҳар бир ўсимликнинг ботаник тавсифи, морфологияси, тарқалиши, кимѐвий таркиби, тиббиѐтда қўлланиши, ўстириш технологияси, хомашѐсини йиғиш ва уни қайта ишлаш технологияси ҳақидаги маълумотлар келтирилган.

Молекуляр биотехнология

Дарсликда ген муҳандислигининг асослари: репликация, транскрипция ва трансляция механизмлари; клонлаш, ДНК амплификацияси ва секвенирлаш усуллари; рекомбинант ДНК конструкциясини ишлаш; нишон-кетмакетликларни микроорганизмлар, ўсимликлар ва ҳайвонлар геномига киритиш, шунингдек, ген муҳандислигидан инсон учун зарур моддаларни олиш амалиётида фойдаланиш баён этилган. Ҳужайра муҳандислигининг тамойиллари ва ютуқлари умумлаштирилган. Ген муҳандислигининг аҳлоқийэтик муаммоларига, биотехнология маҳсулотлари ва уларни олиш усулларини патентлашга катта эътибор қаратилган. Университетлар, қишлоқ хўжалиги институтлари ва биотехнология бўйича мутахассислар учун мўлжалланган. Дарслик ПСУЕАИТИ ёрдами билан нашр этилган.

Biotexnologiya asoslari

Usiubiy qoilanmada, biotexnologiya fanining predmeti va vazifaiari, biotexnologik.obyektlarni tanlash va ko‘paytirish, hujayra injenerligi, fcrraentativ jarayonlar texnologiyasi, fermentlardan foydalanish va immobilizatsiya qilish, bir hujayrali organizmlardan oqsil ishlab chiqarish texnologiyasi, hujayrada to‘pianuvchi yakuniy mahsulotni ajratish va tozalash usuliari kabi raasalalar ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, biotcxnoiogik jarayonlar asosida o‘simIik hujayralarini ko'paytirishning asosiy yo‘nalishlaridan biri o‘simliklarning o‘sma hosil qiluvchi hujayralarini yoki kallus to‘qimasini ko'paytirish, protopiastlarni ajratish, hayvon va o‘simliklarni hujayralaridan ko‘paytirish texnologiyasi, mexanik va pnevmatik aralashtiruvchi qurilmalardan foydalanish, an'anaviy va noan'anaviy seleksiya sohasida qo‘lga kiritilgan yutuqlariga oid ma'lumot ham kehirilgan

Ботаникадан қисқача изоҳли луғат

Мазкур изоҳли луғатда СССРда ва бошқа мамлакатларда ўсадиган ёввой ва маданий ўсимликлардан айримларининг қисқача тавсифи, географик тарқалаганлиги, тури,навлари, халқ хўжалигида, саноатада, халқ орасида ва табобатда ишлатиладиган маҳсулотлари (гули,илдизи,барги, меваси,) ва уларнинг таркиби баён қилинган.

Ботаникадан русча-ўзбекча энциклопедик луғат. 1 том

«Ботаникадан русча — ўзбекча энциклопе- дик луғат»нинг I томи «А» дан «Н» ҳарфигача бўлган мақолаларни ўз ичига олади. Луғатга материал танлашда ўрта ва олий мактаб программалари ҳам назарда тутилдн. Шунинг учун унда фақат Урта Осиё флорасига оид ўсимликлар ҳақидагина эмас, балки барча қитъаларда ўсадиган ўсимликлар ҳақида маъ- лумот беришга ҳаракат қилинди.

Atlas odam anatomiyasi

Entomologiya va fitopotologiya

Ushbu o‘quv qo‘llanma uch qismdan iborat bo‘lib, birinchi qismda qishloq xo‘jalik o‘simliklari zararkunandalarining morfologiyasi, anatomiyasi, bioekologiyasi va sistematikasi asoslari bayon etilgan. Ikkinchi qismda qishloq xo‘jalik o‘simliklari zararkunandalarining bioekologiyasi va ularga qarshi zamonaviy kurash tizimi to‘g‘risida, uchinchi qismda qishloq ho’jaligi fitopotologiyasi bo’yicha ma’lumotlar berilgan. Qo‘llanma agronomiya va o‘simliklarni himoya qilish kolleji talabalari uchun mo‘ljallangan bo‘lib, undan bakalavrlar va qishloq xo‘jalik sohasida ishlaydigan mutaxassislar ham foydalanishlari mumkin.

Mikrobiologiya va biotexnologiya asoslari

Darslik oliy o‘quv yurtlarining 5140400 — «Biologiya» va 5110400 — «Biologiya o‘qitish metodikasi» bakalavriat ta'lim yo'nalishlari bo‘yicha tahsil olayotgan talabalar uchun mo'ljallangan bo'lib, DTS va biologiya fani dasturiga mos ravishda yozilgan. Darslik mikrobiologiya, mikroorganizmlaming morfologiyasi, anatomiyasi, sistematikasi, fiziologiyasi, genetikasi, biokimyosi, tarqalishi, geologik faoliyati, ularga tashqi muhitning ta ’siri, kasallik qo‘zg‘atuvehi mikroorganizmlar, biotexnologiya asoslari, biotexnologiyaning hozirgi zamon biologiyasida tutgan o‘rni, ahamiyati, obyektlari, gen injenerligi, biotexnologik jarayonlam ing eng muhim biokimyoviy asoslari, fermentlar muhandisligi va shu kabi boshqa tushunclialami o‘z ichiga qamrab olgan. Shuningdek, ushbu darslikdan tegishli ta’lim yo‘nalishlari o ‘qituvchilari va shu sohada faoliyat yurituvchi mutaxassislar ham foydalanishlari mumkin. UO‘K: 579.2(075

Evolutsion ta'limot

Biologiyaning aniq sohalari (botanika, zoologiya, sitologiya, genetika, embriologiya va hokazolar) dan farq qilib,evolyutsion ta ’limot sintetik xarakterga ega bo‘lib, turli biologik fanlarga nisbatan hajm jihatdan keng, mazmun jihatdan murakkab nazariy masalalarni qamrab olgan fandir. Mazkur darslikni nashrga tayyorlashda keyingi yillarda evolyutsion ta’Iimotga oid rus tilida nashr etilgan darsliklar, o'quv qo‘llanmalar va turli adabiyotlardan hamda mahalliy materiallardan foydalanildi.

Entomologiya

. Ushbu o„quv qo„llanmada hasharotlarning morfologiyasi, anatomiyasi, ko„payish va rivojlanish biologiyasi, ekologiyasi va sistematikasi ko„rib chiqiladi. Hasharotlarning xususiyatlari, tarqalishi hamda zararli hasharotlarning eng muhim turlarining biologiyasi, ekologiyasi va zararliligi to„g„risidagi ma„lumotlar mavjud. Ushbu o„quv qo„llanmada hasharotlar olami bilan tanishtirish va ularni anatomik-morfologik tuzilishlarini mikroskoplar yordamida ko„rib o„rganish kabi ishlarga magistr va talabalar e‟tiborini jalb qilishga harakat qilingan va amaliy mashg„ulotlarda o„tiladigan har bir hasharot rasmi ham berilgan. O„quv qo„llanma 60510100 – Biologiya (turlari bo„yicha) ta‟lim yo„nalishi talabalari va 70510101-Biologiya (zoologiya, ixtiologiya, gidrobiologiya) magistrlari uchun mo„ljallangan bo„lib, undan bakalavr, magistratura hamda turli mulkchilik va boshqaruvdagi fermer xo„jaliklarining agronomlari, entomologiyaga qiziqqan har bir kishi foydalanishlari mumkin.

Dorivor o`simliklardan na'matak,xo'jag'at va qorag'atlarning zamburug' qo`zg'atadigan kasalliklari va ulrga qarshi kurash choralari.

Dissertatsiya mavzusining dolzarbligi va zaruriyati. Bugungi kunda dunyo davlatlarida 12 ming turdagi dorivor o'simliklarning mingdan ortig'i farmasevtika sanoatida ishlatiladi. Butunjahon Sog'liqni Saqlash tashkilotining ma'lumotlariga ko'ra, mavjud dori-darmonlarning 60% ini dorivor o'simliklar xom ashyolaridan olingan preparatlar tashkil etadi. Shu sababli dorivor xususiyatga ega bo'lgan xo'jag'at va qorag'at o'simliklari jahonda 251,2 ming gektar maydonda yetishtiriladi. "Dunyo bo'yicha FAO ma'lumotiga ko'ra, dorivor o'simliklar hisoblangan xo'jag'at va qorag'atdan 2020 yilda 1,58 mln. tonnadan ortiq hosil olingan. Ushbu dorivor o'simliklarni yetishtirish bo'yicha Rossiya Federatsiyasi birinchi o'rinda turadi va mazkur davlatda 2020 yilda 618,90 ming tonna hosil olingan bo'lsa, undan keyingi o'rinlarda Polshada 268,20 ming tonna, Meksikada 146,35 ming tonna, Serbiyada 118,67 ming tonna, AQSH da 100,69 ming tonna yetishtirilgan, hosilning qolgan qismi esa boshqa

Dorivor o'simliklar yetishtirish texnologiyasi.

Er yuzida dorivor o‗simliklarning 10—12 ming turi bor. 1000 dan ortiq o‗simlik turlarining kimyoviy, farmokologik va dorivorlik xossalari tekshirilgan. O‗zbekistonda dorivor o‗simliklarning 577 turi mavjud. SHulardan hozirgi vaqtda 250 turi ilmiy tabobatda ishlatilmoqda. Dorivor o‗simliklarning organizmga ta‘siri ularning tarkibidagi birikmalarning miqdoriga bog‗liq. Bu birikmalar o‗simlikning har xil qismlarida turli miqdorda to‗planadi. Dori tayyorlashga o‗simlikning kerakli qismlari turli muddatlarda yig‗iladi. Masalan, po‗stloq, kurtak erta bahorda, barg o‗simlik gullashi oldidan yoki gullaganda, gullari to‗la ochilganda, meva va urug‗lari pishganda, er osti organlari (ildizi, ildizpoyasi va piyozi) erta bahorda yoki kech kuzda olinadi.

Yosh fiziologiyasi va gigiyenasi

Yosh fiziologiyasi va gigiyenasi fanidan amaliy mashgʻulotlar uchun tayyorlangan oʻquv qoʻllanma 60110900 - biologiya yoʻnalishi va boshqa pedagogika ta'lim sohasida tahsil olayotgan talabalar uchun tayyorlangan. Ushbu amaliy mashgʻulotlar uchun tayyorlangan oʻquv qoʻllanmada oʻquvchilarning jismoniy rivojlanishini gigiyenik baholash, orqa miya reflekslari, faol diqqat, ixtiyoriy harakat tezligini, Anfimovjadvali yordamida nerv tizimining aqliy ishchanlik qobiliyatini, Golovin jadvali asosida koʻrish oʻtkirligini, perimetr asbobi yordamida koʻrish maydonini aniqlash, oʻquv muassasalarining oʻquv xonalari, ustaxonalar ularning jihozlanishini, oʻquv muassasalarining yoritilishi, isitilishi va shamollatilishini gigiyenik baholash, ovqat ratsionini tuzish, vitaminlar va ularning bola organizmiga ta'sirini oʻrganish, jismoniy yuklamaning yurak qontomir faoliyatiga ta'sirini oʻrganish, jismoniy mashqni qon aylanishiga ta'sirini aniqlash, tekshiriluvchining pulsi, qon bosimini oʻlchashni oʻrganish, oʻpkaning tiriklik sigʻimini aniqlash, terining funksiyalari va gigiyenasini oʻrganish usullari, ta'lim - tarbiya ishlari gigiyenasi, talabalar va oʻquvchilarning kun tartibini gigiyenik talablar asosida baholash toʻgʻrisida maʼlumotlar keltirilgan.

Yosh fiziologiyasi va gigiyenasi

Oliy o‘quv yurtlarining bakalavr bosqich talabalari uchun mo‘ljallangan ushbu darslik bog‘cha yoshdagi va boshlang‘ich sinf o‘quvchi bolalar yoshida o‘sib kelayotgan organizmni anotomikfiziologik xususiyatlari va gigienasini o‘z ichiga olgan. Chunki bunday yoshdagi bolalarni suyaklarning o‘sishi va shakllanishi, teri,qon tomir, hamda ichki a’zolarni to‘liq shakllanishini, ularda bo‘ladigan o‘zgarishlarni, eshitish, ko‘rish, hid bilish, sezish retseptorlarining rivojlanishini mavzular asosida darslikda o‘z aksini topgan. Darslik maktabgacha ta’lim, boshlang‘ich talim, nobiologik yo‘nalish talabalari uchun, hamda magistrlar va yosh pedogoglar uchun mo‘ljallangan.

Genetika va seleksiya asoslari

azkur darslik 60510100-Biologiya (turlari bo'yicha), 60110900-Biologiya, 60510100-Biologiya ta'lim yo'nalishi bo'yicha o'quv o'q dasturi asosida vozilgan bo'lih yozilgan bo lib universitetlarning biologiya, tabiiy fanlar fakultetlari talabalari uchun mo'ljallangan, Unda eenetika faninine predmeti vazifalari va taoaa uchun mo ljallangan. Unda genetika fanining predmeti, vazifalari va tadqiqot metodlari, rivojlanishining qisqacha tarixi, irsiylanish va irsiyat gonuniyatlari, irsiyatning xromosoma nazariyasi; irsiyatning molekulyar genetik asoslari, o'zgaruvchanlik va uning tiplari, populyatsion va evolyusion genetika asoslari; odam genetikasi, tibbiyot genetikasi masalalari hamda seleksiyaning genetik asosları yoritilgan. Mavzularning bayon yetilishida genetika fanining so'nggi asoslari yoritilgan. Mavzularning bavon vetilishida genetika fanining so'nogi yutuqlaridan foydalanib, mahalliy materiallar bilan boyitilgan. Darslikdan o'rta maktab o'qituvchilari, biologiya yo'nalishida ixtisoslashayotgan magistrantlar ham foydalanishi mumkin ham foydalanishi mumkin.

Genetika va seleksiya asoslari

Mazkur darslik 5420100 - Biologiya ta'lim yo'nalishi bo'yicha o'quv dasturi asosida yozilgan boʻlib, universitetlarning biologiya fakultetlari talabalari uchun mo'ljallangan. Unda genetika fanining predmeti, vazifalari va tadqiqot metodlari, rivojlanishining qisqacha tarixi, irsiylanish va irsiyat qonuniyatlari, irsiyatning xromosoma nazariyasi; irsiyatning molekular genetik asoslari, oʻzgaruvchanlik va uning tiplari, populatsion va evolutsion genetika asoslari; odam genetikasi, tibbiyot genetikasi masalalari hamda seleksiyaning genetik asoslari yoritilgan. Mavzularning bayon etilishida genetika fanining soʻnggi yutuqlaridan foydalanib, mahalliy materiallar bilan boyitilgan. Darslikdan o'rta maktab oʻqituvchilari, biologiya yo'nalishida ixtisoslashayotgan magistrantlar ham foydalanishlari mumkin.

Molekulyar genetika

Molekulyar genetika» darsligi: Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus ta'lim vazirligi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan tasdiqlangan oliy tibbiyot oʻquv yurtlari tibbiy - biologik ta'lim yoʻnalishi boʻyicha "Molekulyar genetika" dasturi asosida tayyorlangan Darslikdagi barcha oʻquv material 12 boblarga boʻlingan boʻlib, har birida nazariy savollar va mustaqil yechish uchun masalalar keltirilgan. Molekulyar genetika fani barcha organizmlar, shuningdek odam genomi, genlar oʻzaro ta'siri va genlar ekspressiyasini oʻrganadi, ya'ni barcha tibbiyot sohasidagi shifokorlar fanning asosiy bilimlariga ega boʻlishi zarur.