-
-
-
-
-
-
-
-
-
Fuqaro protsessual huquqi, -
-
Уйғур халқ мусиқаси Ўзбекистон композиторлари ижодида («Бу чинор» халқ қўшиғи талқинида)
Хашимов А.,Musiqa va tomosha san’ati, -
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Tanbur taronalari
Abdulla Umarov,O'quv qo'llanma milliy cholg'u asboblaridan biri bo'lgan tanburga bag'ishlangan bo'lib, unda cholg'uda o'rganishning uslubiy jihatlari, bu cholg'u uchun mo'ljallangan musiqa asarlari ham jamlangan. Ushbu o`quv qo`llanma ustoz O`zbekistonda xizmat ko`rsatgan artist Rizqi Rajabiyning xotirasiga bag`ishlangan.
-
Boshlang'ich rubob darsligi
Usmonov Q.,Cholg'u musiqa san'ati o'zbek xalqining boy musiqa madaniyatida salmoqli o'rin tutadi. Tasviriy san'at yodgorliklari cholg' u asboblarining qadim zamondayoq vujudga keJib, xalq orasida keng tarqalganligidan hamda ularning birmuncha takomillashganligidan darak beradi. O'rta asr va undan keyingi davrda yaratilgan musiqa traktatlarida cholg'u asboblari va ularda ijro etiladigan musiqa asarlari haqida ma'iumotiar bor. O'rta Osiyoda yashagan buyuk olim al-Forobiy musiqa haqidagi risolasida shunday deb yozgan edi: (,Kishi ovoziga yaqin tovush chiqaradigan cholg'u asboblari - rubob. nay va surnaydir; ular ovozga juda yaxshi taqlid qiladi. Cholg'u asboblari ashulaga jo'r bo'ladi, ashulaning boshlang'ich musiqasini va uning orasidagi cholg'u qismini hosil qiladi~ . Cholg' u asboblarining al-Forobiy ta'rinagan vazifasi hozirgi davrga qadar saqlanib kelmoqda. Darvish Alining (XVIll) mashhur traktatida cholg'lI asboblarining mukammal ro'yxati , ularning kclib chiqishi va sozandalar haqida ham ma'iumot berilgan. Darvish Alining o'zi ham rebob (rubob o'sha paytda rebob deb atalgan) chalgan.lIgarigi paytda ham rubob tori beshta bo'igan. Ammo uning to'rtla tori i pakli, beshinchisi esa kumI:Jsh simli bo'igan. Shunday qilib, rubob qadimiy cholg'lI asboblaridan bo'lib. shu kungacha xalq qo'lidan tushmay kelmoqda. 1935-yili Toshkentda o' zbek xalq cholg'u asboblari ansambli tuzildi.
-
Шарқ мусиқий манбашунослиги (Х-ХIасрлар)
Зокиржон Орипов,Ушбу ўқув қўлланма Яқин ва Ўрта Шарқда мусиқа илмининг ривожидаги энг аҳамиятли даврлардан бири – X-XI асрлар араб тилидаги мусиқа адабиёти манбалари асосида юзага келди. Қўлланмада Абу Наср Форобий, Абу Али ибн Сино, Абу Мансур ибн Зайла, Абу Абдуллоҳ Хоразмий ва уларнинг мусиқага оид илмий ишлари ўрганилиши билан бирга, мусиқа илмига доир асосий манбалардан баъзи намуналар ва уларнинг таржималари берилган ҳамда арабча - русча - ўзбекча мусиқашунослик атамаларининг қисқача луғати илова қилинган.
-
Kompozitsiya
R.A.Xudayberganov,Mazkur o‘quv qo'llanma O‘rta maxsus o‘quv yurtlari Tasviriy san’at yo‘nalishidagi o'quvchilari uchun tuzilgan bo‘lib, tasviriy san’atning yetakchi bo‘g‘ini hisoblangan kompozitsiya bo‘yicha nazariy va amaliy bilimlarni kengroq berishni o ‘z oldiga maqsad qilib qo‘ygan. Ushbu qo'llanma kompozitsiya fanidan tuzilgan dastur asosida yoritilgan. Qo'llanmada kompozitsiya ustida ishlash uslubiyati, kompozitsiya elementlari, mahobatli rangtasvir kompozitsiyasi to ‘g‘risida fikr yuritiladi. Kompozitsiya asoslari, rang, tus, devoriy rasm turlarining kompozitsiyasini ishlash qoidalari muhim bo‘g‘inlardan biridir. Mahobatli rangtasvir kompozitsiya eskizi, perspektiva va maket ashyoda ishlash kabi kompleks vazifalar bajarish bo‘lajak rassomlardan katta bilim va tajribani talab etadi.
-
Vokal texnikasi asoslari
Sherzod Pirmatov,Mazkur o‘quv qo‘llanma O‘zbåkiston Davlat san’at instituti «Musiqiy fanlar va vokal» kafådrasida ko‘p yillar davomida qo‘shiqchilikka turli darajada layoqati bo‘lgan talabalar bilan ishlash natijasida vujudga kåldi. Odatda, oliy ta’lim muassasida tahsil olish uchun 17-18 yoshli yigit va qizlar kåladilar. Ulardan ko‘pchiligi musiqali drama tåatri aktyorligi va estrada qo‘shiqchisi kasbini egallashga o‘zida biroz layoqat tufayli o‘qishga kirsa, ayrimlari shunchaki ho-yu havas bilan kållib qoladi. Albatta, kåyingi toifadagi havaskorlar o‘zining yoshligi va shu sohada yåtarli ma’lumotga ega bo‘lmaganligi san’at ta’limining naqadar murakkabligini tasavvur ham qila olmaydi. Talabalar dastlab institutga qabul qilingan paytlarda, mazkur mutaxassislik uchun «ovozni yo‘lga qo‘yishi» muhim va zarur ekanligi haqida o‘ylab ko‘rmaganliklari tabiiy. Yaxshi qo‘shiq aytish uchun so‘zlarni, avvalo matnni aniq talaffuz qilib, matn mazmunini tinglovchiga yåtkazib bårish ham zarur bo‘ladi. Talabalarda yaxshi ovozga ega bo‘lishi bilan birga, «vokal» eshitish qobiliyati ham bo‘lishi, ovoz bilan «vokal usullari» yoki mashqlarni ko‘rsata olishi, buning uchun esa, o‘z ovozini to‘g‘ri boshqara olishi lozim. Talabalar bilan ishlash jarayonida shu narsa ma’lum bo‘ladiki, musiqaga ma’lum iqtidori va tayyorgarligi bo‘lgan talabalarda ham odam anatomiyasi hamda nafas olish, gapirish, qo‘shiq aytish paytida inson tanasida ro‘y båradigan fiziologik jarayonlar haqida hatto tasavvurga ega emas. Ularda tovush madaniyati, ovoz gigiyånasi haqidagi eng oddiy tushunchalarning mavjud emasligi kishini o‘ylantirib qo‘yadi. Ba’zan bunday muammolar
-
Ovoz rejissyorligi akustikasi asoslari
Yunusova X.N.,“Ovoz rejissyorligi akustika asoslari” fanidan ushbu o‘quv qo‘llanma O‘zbekiston Davlat konservatoriyasi Musiqiy ovoz rejissorligi ixtisosligi bo‘yicha tahsil oladigan talabalarga mo‘ljallangan bo‘lib, san`at sohasidagi talabalarga mos holda mavzularni texnik aspekti muhandis yoki boshqa texnik kasb egalariga qaraganda chuqur ko‘rsatilinmagan. Har bir ovoz yozuvida yozib olinadigan muhit muhim hisoblanadi. Shunday ekan, obyektni akustikasini bilish, u yerdagi tovush yutuvchi va qaytaruvchi materiallar haqida ma’lumotga ega bo`lish ovoz rejissyori uchun majburiy hisoblanadi. Ovoz rejissori bevosita tovush bilan ishlaydi, shunday ekan tovushning hususiyatlari, arqalishi, yutilishi va hokazolar haqida aniq tasavvurga ega bo`lishi lozim, Ushbu o‘quv qo‘llanmada talabalaming ushbu sohadagi bilimlarini yanada oshiradi, ko‘nikma va malakalarini boyitadi va O‘zbekistonda har tomonlama yetuk, malakali mutaxassislar yetishib chiqishiga zamin yaratadi.
-
An'anaviy xonandalikda o'qitish uslubiyati
Sh.Matyakubov,Ushbu o‘quv qo‘llanma oliy musiqiy o‘quv yurtlari bakalavr bosqichining an’anaviy xonandalik mutaxassisligi talabalari uchun mo‘ljallangan. O‘quv qo‘llanmada xonandalik uslubiyatining tarixi, qo‘llanilishi, ovoz turlari, ularda tovush hosil qilish, ijrochilik nafasi, ijro imkoniyatlari xususida so‘z yuritiladi. Shuningdek, an’anaviy xonandalar ansambllari, hamnafas– jo‘rovozlar ijro qiladigan mumtoz va bastakorlar yaratgan asarlar, O‘zbekiston an’anaviy xonanda o‘qituvchi va professorlari tomonidan yaratilgan darslik, o‘quv qo‘llanmalar va pedagogik repertuarlarga izohlar ham berilgan. Qo‘llanma muallifning ko‘p yillik izlanishlari samarasi sifatida yuzaga kelgan bo‘lib, umumuslubiyat masalalariga qaratilgandir. Kitob davlat ta’lim standartlariga binoan san’at yo‘nalishidagi o‘quv reja va dasturlar asosida tayyorlangan.
-
Musiqa va uni o'qitish metodikasi
G.Sharipova,Mazkur o'quv qo'llanmasi bo'lajak o'qituvchilarni aqliy, axloqiy, madaniy va ma'naviy jihatdan tarbiyalaydi, ilmiy-nazariy va amaliy bilimlar majmuasi bilan tanishtiradi hamda metodik ko'nikma va malakalar beradi. Mazkur o'quv qo'llanma musiqa ta'limi yo'nalishi bo'yicha bo'lajak o'qituvchilar uchun mo'ljallangan.
-
Никоҳланувчиларга ҳуқуқий психологик қўлланма
Тиллаева Т,Мазкур қўлланма мамлакатимиз миллий ҳуқуқ тизимида муҳим институтлардан бири ҳисобланган оила ва никоҳ масалаларига бағишланган бўлиб, унда никоҳ, тузишга қўйилган талабларнинг тарихий ривожлаииши ва унинг мазмун-моҳияти, никоҳ тузиш шартлари буйича шаҳсий ва биологик характердаги ҳолатлар мазмуни, оила ва никоҳга психологик назар, никоҳ тузишга монелик киладиган ҳолатлар ҳамда никоҳни хақиқий эмас деб топишнинг хуқуқий оқибатлари каби масалалар ёритилади.
-
Bastakorlar ijodi
Soibjon Begmatov,O‘quv qo‘llanma Oliy va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi yo‘nalishlari, musiqa san’ati sohasidagi akademik litsey va kasb-hunar kollejlari talabalari uchun mo‘ljallangan bo‘lib, «Bastakorlik ijodi» fan dasturi asosida yaratilgan. Unda o‘zbek bastakorlik ijodiyotining shakllanish jarayoni, tarixiy manbalar va namoyandalar, bastakorlik amaliyotining tarixiy shakllanishi va rivojlanishi, ilmiy o‘rganilishi, yaratilgan manbalar, musiqa ijodiyotida samarali faoliyat olib borgan bastakorlarning hayoti, faoliyati va ijodi yoritilgan.
-
Уйғур халқ мусиқаси Ўзбекистон композиторлари ижодида («Бу чинор» халқ қўшиғи талқинида)
Хашимов А.,Тақдим этилаётган ушбу ўқув-услубий қўлланманинг мақсади консерваториянинг композиторлик факультети магистратура босқичи талабаларини («Халқ куйларини қайта ишлаш» фанидан) композиторлик ижодида фольклор материалидан қай тарзда фойдаланиш мумкинлиги билан таништиришдан иборатдир. Уйғур фольклорининг намунаси бўлмиш «Бу чинор» қўшиғи мисолида композиторларнинг фольклордан фойдаланиш усуллари кўриб чиқилади. Ўзбекистон композиторлари мусиқий тафаккурининг кенгайишида халқ ижодий ресурсларининг роли белгилаб берилади. Қўлланма олий таълим муассасалари ўқитувчи ва талабаларига мўлжалланган, шу билан бир қаторда ундан санъат ва маданият коллежлари, лицейлари ўқитувчи ва ўқувчилари, фольклор билан шуғулланадиган композиторлар ҳам фойдаланишлари мумкин.
-
Материалшунослик
Д.В. Тошхаджаева,Материалшунослик укув кулланмаси амалий санъат йуналишидаги бакалавриат даражасини олувчи “Бадиий кулолчилик ва меъморий ёдгорликлар безагини таъмирлаш” кафедраси талабалари учун мулжалланган.
-
Ашёлар технологияси
Ташходжаева Д.,“Ашёлар технологияси” укув кулланмаси Узбекистон Реепубликасининг “Таълим тугрисидаги”, “Кадрлар тайёрлаш миллий дастури” Конунлари хамда Олий ва урта махсус таълим вазирлиги томонидан тасдикланган намунавий укув режаси ва таълим стандартлари асосида амалий санъат йуналишидаги бакалавриат даражасини олувчи “Бадиий кулолчилик” ихтисослиги талабалари учун мулжалланган.
-
Haykaltaroshlik
Boymetov B.,Pedagogika oliy o`quv yurtlari uchun mo`ljallangan Haykaltaroshlik nomli ushbu o`quv qollanmada bo`lajak tasviriy va amaliy san`at yo`nalishlari talabalariga haykaltaroshlik san`ati qisqacha tarixi, unda ishlatiladigan materiallar, haykal yasash metodikasi haqida ma`lumotlar berilgan.
-
Рубоб прима чолғу ижрочилиги
Гочбакаров А.,Мазкур ўқув қўлланма олий ўқув юртлари ўқитувчи ва талабалари учун мўлжалланган бўлиб, рубоб прима чолғу ижрочилик масалаларига бағишланган. Унда рубоб прима чолғуси, товуш чиқариш ва уни бошқариш, ижрочилик маҳоратини такомиллаштириш, шунингдек созандалар хақида сўз юритилади. Қўлланмага олий таълим муассалари талаблари, ижро имкониятларига мос келадиган асарлар танлаб олинган.
-
Cholg'u ijrochiligi (rubob)
Abduazimov R.,Mazkur o‘quv qo‘llanmada 5150700 – Cholg‘u ijrochiligi (An’anaviy cholg‘ular)ga mos rubob uchun asarlar saralab olingan bo‘lib, Oliy ta’lim muassasalari uchun qolaversa, an’anaviy cholg‘u (rubob) ixtisosligi bo'yicha tahsil olayotgan barcha mutaxassislarga mo'ljallangan.
-
Rubob ijrochiligi
O.Nazarov, A.Abduqayum,Xalq cholg'ularida ixtisoslik fani bo'yicha oliy o'quv yurtlari talabalari uchun mo'ljallangan ushbu qo'llanmada o'qitishning yuqori bosqichi talablariga javob beradigan ma'lumotlar jamlangan. Qo'llanmada o'zbek va uyg'ur rubob ijrochiligi borasida atroflicha so'z yuritilib, unda ruboblar turlari hagidagi to'liq ma'lumotlar, shuningdek har ikki xalq musiqasidan namunalar kiritilgan, hamda tahlil va talgin masalalan yunligar Qo'llanmadan shuningdek, akademik litsey va san'at kollejlarida iqtidorli o'quvchilar bilan ishlashda ham foydalanish mumkin.
-
Rubob prima cholg'u ijrochiligi
Gochbakarov A.,Mazkur o‘quv qo‘llanma oliy o‘quv yurtlari o‘qituvchi va talabalari uchun mo‘ljallangan bo‘lib, rubob prima cholg‘u ijrochilik masalalariga bag‘ishlangan. Unda rubob prima cholg‘usi, tovush hosil qilish va uni boshqarish, ijrochilik mahoratini takomillashtirish, shuningdåk sozandalar xaqida so‘z yuritiladi. Qo‘llanmaga oliy ta’lim muassalari talablari, ijro imkoniyatlariga mos kåladigan asarlar tanlab olingan.
-
Девиант xулқ-атвор психологияси
Хакимова И.М.,Қўлланмада шахсда учрайдиган хулқ оғиши тушунчаси унинг турлари намоён бўлишининг сабаб ва шароитлари психологик таҳлил нуқтаи назаридан кўриб чиқилади.
-
Хайкалтарошлик ва пластик анатомия
Ботир Бойметов,Педагогика олий ўқув юртлари тасвирий санъат ва мухандислик графикаси ва амалий санъат таълим йўналишлари бакалавр талабалари учун мўлжалаб ѐзилган мазкур ўқув қўлланма икки қисмдан ташкил топган бўлиб, ҳайкалтарошлик ва пластик анатомия фанининг қисқача тарихи, унда ишлатиладиган ашѐлар, ҳайкалтарошлик санъатида рельеф, майда пластика ва думалоқ ҳайкалтарошлик санъати ҳақида тўлиқ маълумот берилган. Шунингдек, ўқув қўлланма да талаба-ѐшларни ҳайкал ишлашга ўргатишда методик босқичлар баѐн этилган. Ўқув қўлланманинг иккинчи қисмида тасвирий санъатнинг асосларидан бири бўлган пластик анатомия ҳақида тўла маълумот берилган. Ҳусусан пластик анатомиянинг вужудга келиш тарихи, инсон таянч аъзо тизими, суяк ва бўғимларнинг бирлашуви, инсоннинг мускуллар тизими, юзнинг айрим бўлаклари, инсон танаси қисмларининг сатҳи ва тана қисмларининг нисбатлари тўла баѐн этилган. Шунингдек ўқув қўлланмада скелетнинг бириктирувчи роли, унинг ҳаракатланиши, мускулларнинг ҳаракат вақтида гавданинг турли қисмлардаги ўзгаришлар ва унинг пластикаси, инсоннинг динамик ва статик ҳолатлари тўла баѐн этилган.