Kitoblar

Илми ғарибани қўмсаб...

Адабиётшунос Абдуғафур Расуловнинг мазкур рисоласи ўзбек истиқлол адабиётининг долзарб илмий-назарий муаммоларига бағишланган. Рисоладаги мақолаларда адабий талқин ва баҳолаш масаласига муносабат билдирилади. Китобча адабиёт назарияси, адабий танқид билан шуғулланувчи мутахассисларда, умуман, адабиётни севувчи аҳли идрокларда қизиқиш уйғотади деган умиддамиз.

Тўла асарлар тўплами. Беш томлик. Иккинчи том

«Тўла асарлар тўплами»нинг ушбу томига Ҳамза Ҳакимзода Ниёзийнинг инқилоб арафасида ва инқилобдан кейинги йилларда ёзган шеърий ва насрий асарлари ҳамда педагогик рисолалари киритилди. Ҳамза асарларининг янги илмий нашри ўзбек совет адабиёти тарихи билан шуғулланувчи зиёлилар оммасига мўлжалланган.

Асарлар.Тўрт томлик. Учинчи том. Навоийнинг қалб дафтари

Навоийнинг қалб дафтари. Буюк шоирнинг ҳаёти билан ижодиўзининг ва замрндошларининг тасвирида

Асарлар.Тўрт томлик. Иккинчи том. Ҳаёт, адабиёт ва маҳорат (Адабий танқидий ишлар)

Бу жилд (том) учун асарлар танлаганда муаллиф ўзининг сўнгги қирқ йил мобайнида ёзган адабий-танқидий ишларидан адабиётимизнинг энг муҳим даврларини, проблемаларини, намояндаларини ва маҳсулотини тавсифловчи ишларини ажратиб олишга аҳамият берди. Баъзи мақолалар (масалан, Машраб ҳақидаги мақола) мазмун жиҳатидан маълум даражада эскирган бўлса ҳам, муҳим масаланинг ўз вақтида қандай қўйилганини кўрсатиш учун бу мажмуага киритилди. Турли вақтларда ёзилган адабий-танқидий ишларда бир хил адабий ҳодисаларга қайта-қайта мурожаат этиш муқаррар бўлгни учун, бу ишларда баъзан учраб турадиган фактлар, баҳолар ва фикрлар такрорини ушбу нашр учун йўқ қилиш лозим топилмади.

Прометей олови

Адабиёт - инсонга зиё бахш этувчи қудратли мўъжиза, Унииг кучини одамзодга худолардан яширин олов ҳадя этган афсонавий қаҳрамон Прометей жасоратига қиёс қиладилар, Прометей оловн фанда, адабиёт ва санъатда, ижтимоий ҳаётда ёниқ фаолият рамзи. Китобга эсдалик, ёш адиблар ижоди, ёшлар образлари акс э эттирилган асарлар ҳақидаги мақолалар, адабий баҳс ва мактублар киритилган.

Замондошлар

Филология фанлари доктори, Тошкент Давлат университетининг профессори Лазиз Қаюмовнинг қатор мақола ва асарлари сизга яхши таниш. Хусусан, олимнинг Ҳамза Ҳакимзода Ниёзийнинг ҳаёти ва ижодини муфассал таҳлил қилувчи илмий трилогияси нашриётимиз томонидан « «Инқилоб куйчиси» (1962), «Инқилоб ва ижод» (1964), «Инқилобий драма» (1970) сарлавҳалари остида нашр этилган эди. Лазиз Қаюмовнинг баъзи мақолалари адабиётимиз тарихи масалаларига бағишланган бўлиб, шулардан бири бўлмиш «Анбар отин» китобини биз 1964 йилда нашр этганмиз. Олимнинг яна бир қанча мақолалари адабиёт ва санъатнинг назарий масалаларини ёритиш йўлида ёзилган бўлиб, улар «Бадний ижод ҳақида таълимот» (1971) китобида жамлангандир. Лазиз Қаюмов 1950 йилдан буён адабиётшунос, танқидчи сифатида адабиётимиз майдонида хизмат қилиб келмоқда. Мазкур мажмуа шу давр давомида ёзилган адабий мақолалардан ташкил топди. Ҳамза Ҳакимзода, Ҳусайн Шамс ва Ҳамид Олимжондан бошқа китобда тилга олинган барча адиблар билан тадқиқотчи шахсан учрашгани, кўпгина а адиблар ўзлари ҳақида ёзилган мақолаларнинг асосий тезисларига қўшилганликлари, таҳлил этилаётган кўпгина асарларнинг тугилиши ва муҳокама жараёнида танқидчи гувоҳ бўлганлиги учун мажмуанинг номи «Замондошлар» деб аталди. Табиийки, адабиётшуносга замондош бўлган ижодий жараён жуда бой ва унда адиблар ва асарлар кўп. Мазкур мажмуа муаллифи бу бой адабиётни тўла қамраб олишни асло даъво қилмайди. Айни вақтда, ушбу мақолалар ижоди таҳлил этилаётган адиблар фаолиятининг ҳам барча томонини эмас, балки айрим қирралари- нигина ёритиб, шу штрихлар орқали маълум даражада ижодкор- ларнинг адабий портретини яратишга қаратилганлигини алоҳида айтиб ўтиш лозим.

Асарлар тўплами. Саккиз томлик. Саккизинчи том

M. Шолохов асарлари тўпламининг ушбу сўнгги, VIIII томига «Ниятдошлар», «Нафрат мактаби» ва «Инсон тақдири» аби ажойиб ҳикоялари киритилган. Шу билан бирга китобдан лкан адибнинг очерклари, фельетонлари, мақолалари ва турли тайтларда сўзлаган нутқларн ҳам ўрин олган.

Асарлар. Олти томлик. Тўртинчи том. А.Навоий ҳақидаги тадқиқот ва мақолалар

Аблулла Тўқай

Машҳур татар адиби И. Нуруллиннинг мазкур асари атоқли татар демократ шоири ҳамда мутафаккири Абдулла Тўқайнинг ҳаёти ва фаолияти ҳақида ҳикоя қилади. Тўқайнинг номи ўзбек китобхонларига яхши таниш. Мазкур асарнинг ўзбек тилида нашр этилиши икки қардош халқ орасидаги адабий дўстлик алоқаларининг мустаҳкамланишига хизмат қилади деган умиддамиз.

Қудратли тўлқинлар олами

Ёш олим, филология фанлари кандидати Нарзулла Шодиевнинг мазкур рисолосида атоқли адиб, икки марта Социалистик Меҳнат Қаҳрамони Ш. Р. Рашидовнинг Қудратли тўлқин романи, асосида социалистик реализм поэтикасининг муҳим масалаларидан психологик таҳлилга оид кузатишлари ўз ифодасини топган. Олим Шароф Рашидовнинг психологик таҳлил маҳорати сирларини ишонарли ва атрофлича ёритишга ҳаракат қилади. Атоқли адибнинг ижодий лабораторияси сирлари билан кенг китобхонлар оммасини таништиришга қўл уради.

Чин севиш. Шеърлар, драмалар, мақолалар.

Фитрат сўзининг луғавий маъносини ўзбек тилининг икки жилдлик изоҳли луғатидан тополмайсиз. «Навоий луғати»да «табиат, тугма табиат, яратилиш», деб изоҳланган. Гарчи бу сўз тилимизнинг бугунги «Изоҳли луғати»га кирмаган бўлса-да, уни эшитмаган каши кам. Бу ном бир вақтлар зиёлилар даврасида бениҳоя иззат ва шараф билан тилга олинган. Унинг ақлу заковатини Қавказ ва Волга бўйидаги ҳамкасабаларигина эмас, Москва, Ленинграддаги шарқшунослар ҳам юксак даражада қадрлаганлар. 1924 йилда у Москвада Шарқ тиллари институтида дарс берган, профессор бўлган.

Танланган асарлар.

Зиё Саид Ўзбек адабиёти ва журналистикаси тараққиётига муносиб ҳисса қўшган драматург, прозаик, тадқиқотчи ва кўзга кўринган жамоат арбоби эди. Зиё Саид ўзбек журналистикаси тарихида биринчи бўлиб ўзбек вақтли матбуотини ёритувчи «Ўзбек вақтли матбуоти тарихига оид материаллар» (1870-1927) деган китоб яратди. Зиё Саиднинг «Танланган асарлари»га унинг ана шу китоби ҳамда мақола, фельетон, ҳикоя, драмаларидан айрим намуналар киритилди. Бу асарлар ёзувчи ижоди тўғрисида кенг тасаввур ҳосил қилиш имконини беради.

Асарлар. Олти жилдлик. Тўртинчи жилд. Адабий мақолалар

Академик ёзувчи Комил Яшин асарларининг ушбу тўртинчи жилдига адибнинг адабий-танқидий тафаккури мевалари бўлган кшплаб мақолалари киритилди

Йўқотганларим ва топганларим

Ушбу китоб муаллифи - Ўзбекистон Халқ ёзувчиси Саид Аҳмад ҳозирги кунда унутилмас хотираларга айланган атоқли адабиёт арбоблари билан узоқ вақт бирга бўлган. Уларга сафарларда ҳамроҳлик қилган. Уйлаймизки, бу асар ўқувчиларни бефарқ қолдирмайди. Уларни ўйлашга чорлаб, бу ёруғ кунларда яшаш бахти қанчалар машаққатлар ҳисобига келганини баён қилади.

Назарий поэтика масалалари

Адабиётшунос Узоқ Журақуловнинг мазкур китоби “Бадиият ва назария”, “Адабий-тарихий жараён”, "Жаҳон адабиёти муаммолари”, “Чизгилар" деб номланган тўрт бўлимдан ташкил топган. Китоб филолог-мутахассислар. катта илмий ходим-изланувчилар, филология, журналистика, фалсафа факультетлари магистратура, бакалавриат босқичи талабалари ва барча бадиий ижод масалаларига қизиқувчилар учун мўлжалланган.

Инқилоб ва ижод

Ҳамза Ҳакимзода Ниёзийнинг сермазмун ва кўпқиррали ижодий фаолияти ўзбек совет маданияти тарихида катта ўрин эгаллай- ди. Адабиётшунос Лазиз Қаюмовнинг мазкур китобида Ҳ. Ҳ. Ниё- зийнинг поэтик ижоди таҳлил қилинади. Автор шоирнинг бир қанча янги топилган асарларини ҳам тадқиқот доирасига киритиб, бу темани анча кенг планда ёритган. Ушбу тадқиқот ишида атоқли шоиримизнинг ижодий эволюцияси ва ўзбек совет адабиёти тари- хида тутган ўрни кўрсатиб берилади. Ҳамза Ҳакимзода Ниёзийнинг халқ озодлик ҳаракатига ва Улуғ Октябрь социалистик революция- сига бўлган муносабати китобнинг марказий мавзуидир.

Меридианлардаги учрашув

Дарёлар уфқи-денгиз

Шоир ва адабиётшунос Муҳаммадали Қўшмоқовнинг мазкур адабий танқидий мақолалар тўплами асосини фольклор ва классик шеърият намоёндалари ижодига, жумладан, ўзбек халқ оғзаки ижодининг айни даврдаги маданнӣ жараёнда тутган мавқеи, достончи Эргаш Жуманбулбул ўғли Ленииномаси, демократ шоир Муқимий шеъриятининг ўзига хос хусусиятлари таҳлилига бағишланган тадқиқотлари ташкил этади.

Бир кун қайтаман

Инсон умри беиз кечмайди, меъмордан қаср, бастакордан куй, шоирдан сўз қолади. Марҳум шоир Асқар Қоси- мовнинг «Бир кун қайтаман» тўплами унинг вафотидан кейин эълон қилинаётган биринчи китобидир. Мазкур китобга шоирнинг эълон қилинмай қолган шеърлари билан бир қаторда «Фаввора», «Мовий осмон», «Замин кўрки», «Толбаргак» «Кўнглим кабутари», «Сирлар» каби қатор тўпламларидаги әнг сара шеърлари ва «Сирлар» драматик достони киритилди.

Сен ёнмасанг, мен ёнмасам...

Таниқли публицист, филология фанлари доктори, Ўзбекистон ССР Ёзувчилир союзи қошидаги Оролни мухофаза қилиш комитетининг раиси Пирмат Шермуҳамедовнинг ушбу китобига қайта куриш руҳидаги долзарб мавзуларга бағишланган публицистик асарлари киритилди. Уларда муаллиф Орол денгизини сақлаб қолиш, пахта якка ҳокимчилигига карши кураш, табиатни ва инсон соғлигини асраш муаммолари ҳақида мулоҳаза юритади.