Kitoblar

XX асрнинг иккинчи ярми ўзбек поэмачилигида жанр ва услуб ранг-баранглиги

Монографияда XX асрнинг иккинчи ярми ўзбек поэмачилшидаги жанрий-услубий излакигалар, ушбу давр ўзбек поэмачилигининг тараққиёт йўналишлари хусусида фикр юритилган. Шунингдек, унда фольклор сюжетлари, образлари ва мотивларидан фоЙдаланиш борасидаги тажрибалар кейинги йиллар ўзбек поэмалари бадиий структурасини бойитганлиги, миллий руҳни кучайтиришга хкзмат қилгашшги муайян назарий масалалар асосида ёритилган. Адабий жараеннинг етакчи тамойилларини назарий умумлапггириш, шоирларнинг бадиий маҳоратшш кўрсатиш асносида лироэпик жанрдаги бадиий-эстетик изланишлар қиёсий-типологак Йўсинда ўрганилган. Китоб адабиётшунос олямлар, олий ўкув гортларининг ўзбек филологияси факультетларида таълим олаётган талабалар ҳамда адабиётшунослик йўналиши бўйича илмий галаниш олиб бораётган тадкиқотчи ва аспирантларга мўлжаллаиган.

XX аср ўзбек адабиёти масалалари

Ўз илмий фаолияти мобайнида XX аср ўзбек адабиётини тизимли тадкиқ этган ҳассос олим, филология фанлари доктори, профессор Наим Каримов таваллудининг 80 йиллигига багишланган мазкур тўплам ЎэР ФА Тил ва адабиёт институти олимлари ҳамда Республикамиэнинг турли илмий муассасаларида фаолият юритаёттан адабмётшунослар маколалари асосида юэага келган. Бу мақолаларда XX аср уэбек адабиёти ва адабиётшунослигигэ оид масалалар тадқиқ этилган.

Темурийлар даври бадиий қўлёзма ва хаттатлик санъатини ўрганиш масалалари

Сўнгги эллик йил давомида мазкур мавзуни ўрганиш соҳасида Европа ва Шарқ олимлари томонидан катта ишлар қилинди. Аммо, афсуски, айрим олимлар тасвирий санъат, хаттотлик ёки бадиий қўлёзмалар устида тадқи қот олиб борар эканлар, кўпинча, ўз мамлакатида топиш мумкин бўлган ёки айрим фондлардангина олинган ма териаллар билан чегараланганлар. Аксар олимлар ўз тадқиқот доираларига фақат машҳур санъаткорларнинг асарларини жалб қилиб, давр стилининг тавсифида аҳа мияти кам бўлмаган иккинчи даражали усталарнинг ишини четда қолдирар эдилар.

Alisher Navoiy va Qo'qon adabiy muhiti

Ушбу тўпламда 2021 йил 21-22 май кунлари Қўқон шаҳрида бўлиб ўтган “АЛИШЕР НАВОИЙ ВА ҚЎҚОН АДАБИЙ МУҲИТИ” мавзусидаги халқаро илмий анжуман материаллари жамланган. Анжуман Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. Мирзиёевнинг 2020 йил 19 октябрдаги ПҚ-4865-сонли «Буюк шоир ва мутафаккир Алишер Навоий таваллудининг 580 йиллигини кенг нишонлаш тўғрисида”ги Қарори ижросини таъминлаш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг “Ўзбекистон Республикасида 2021 йилда халқаро ва республика миқёсида ўтказиладиган илмий ва илмий-техник анжуманлар режаси тўғрисида”ги 2021 йил 2 мартдаги 78-ф сонли фармойишига асосан ташкил қилинган.

Зулфиянинг адабий-эстетик қарашлари

Бобурнинг "Аруз рисоласи" асари

Ушбу китобчада Заҳириддин Муҳаммад Бобирнинг Париж Миллий кутубхонасида сақланаётган «Аруз рисоласи» асари Муҳаммад Самарқандий томонидан кўчирилган нусха асосида тадқиҳ этилади. Бобирнинг ўзбек ва умум аруз назариясини ривожлантиришдаги хизматлари очиб берилади. Асар илмий ходимлар, аспирантлар ҳамда олий ўқув юртлари филология факультетларининг ўқитувчи ва студентларига, шунингдек, ўзбек классик адабиёти билан қизиқувчи китобхонлар омма- сига мўлжалланган.

Шарқ ва Ғарб. (Қадимги давр ва ўрта асрлар маданий алоқалари)

Ҳаёт ва адабиёт

Ушбу китоб адабиётимизнинг бойликлари халқчилиги миллийлиги замонавийлиги жанр хилма хиллиги бадиий маҳорат ва бадиий тил масалалари ҳақида батафсил маълумот ва тасаввур беради.

Мумтоз сўз қадри. Адабий илмий мақолалар

Ушбу мажмуага сўнги беш -олти йил ичида яратилган, мумтоз адабиёт муаммоларидан сўз юритган илмий мақолалар ва Фитрат воситасида ўтмиш меросимизни органиш борасидаги сабоқлари жамланган.

Шарқ мумтоз поэтикаси

Шарқ мумтоз поэтикасининг нодир намуналари жамланган ушбу мажмуада Шарқ адабиётининг бадиийлик асослари ва лисоний гўзалликларидан баҳс юритган бирламчи манбалар бугунги поэтика илми даражасида туриб талқин қилинган. Мажмуа ва ундаги манбалар талқинлари олий ўқув юртлар бакалавриат ва магистратура босқичлари талабалари, аспирант ва тадқиқотчилар ҳамда мумтоз адабиёт масалалари билан қизиқувчи кенг китобхонлар оммасига мўлжалланган.

Адабиёт ва миллий маънавият

Комил шахс, мукаммал жамият орзуси... Адабиётнинг жон томири, у таянадиган асос ўлароқ бадиий-эстетик идеал ана шу орзунинг тажассумидир. Чинакам бадиий асар ана шу орзу маҳсули. Юксак маънавиятли шахсни тарбиялашда адабиётнинг ўрни беқиёс экани сабаби шунда. Зеро, адабиёт ва маънавият бир-бири- ни тақозо этадиган, бири иккинчисисиз мавжуд бўла олмайдиган ҳодисалардир. Филология фанлари доктори, профессор Нурбой Жабборовнинг ушбу китобида шу ҳақда фикр юритилади. Рисола олий ўқув юртлари талабалари, академик лицей ва касб-ҳунар коллежлари ўқувчилари ҳамда маънавият-маърифат соҳаси мутахассисларига мўлжалланган.

Jahon adabiyoti.

«Jahon adabiyoti» fanidan tuzilgan ushbu darslik san’at va madaniyat oliy о‘quv yurtlari talabalari uchun mо‘ljallangan. Unda 2800 yillik jahon adabiyotining eng nodir durdonalari turli manbalardan organildi, yangi ma’lumotlar bilan boyitildi va darslik shular asosida yozildi. Darslikda antik davrdan boshlab XXI asrgacha bо‘lgan davrdagi jahon adabiyoti bilan tanishish vazifa qilib qо‘yildi. Bu davrlardagi adabiy turlar va janrlarning xususiyatlari hamda ularning san’at va madaniyat sohalari turlari va janrlariga aloqasi haqida sо‘z yuritiladi. Ushbu ulkan tarixiy davrda rivojlangan adabiyot xronologik tarzda izchil bayon etildi. Bu fandan dastur barcha yo‘nalishlar ikkinchi kurs talabalariga bir о‘quv yili davomida tahsil berishni nazarda tutadi. Qadimdan boshlab hozirgi davrgacha bо‘lgan adabiy yо‘nalishlarga mansub adiblarninggina ijodi о‘rganildi va ular yaratgan asarlarning jahon adabiyotiga ta’siri, uning taraqqiyotidagi о‘rni kabilarga baho berildi. Ushbu fan har bir san’at va madaniyat sohalarining о‘ziga xos jihatlariga moslangan holda о‘qitiladi.

Jahon adabiyoti.

“Jahon adabiyoti” fani talabalarga dunyo adabiyotining umumiy manzarasi, davrlari, yoʻnalishlari, sara namunalari, atoqli namoyandalari hayoti va ijodi, qolaversa, jahon adabiyotshunosligining asosiy mazmun-mohiyatidan saboq beradi. Shu bois, darslikda yuqorida nazarda tutilgan yoʻnalishlar mazmuni qamrab olingan. Oʻz navbatida, xorij adabiyotini yaxshi oʻzlashtirish, xususan, adabiy jarayon va yozuvchilar ijodini tahlil qila olish koʻnikmasi qiyoslash orqali oʻzbek adabiyotini yanada teran anglashga yordam berishi mumkin.

Qiyosiy adabiyotshunoslik

Ushbu o'quv qo'llanmada jahon xalqlariga xos tarixiy,madaniy,falsafiy,estetik,adabiy hodisalar o'rtasidagi tipologik xususiyatlar,adabiy aloqalar masalalari xususida so'z yuritiladi.

Kumush tola

Asqad Muxtor qalamiga mansub barcha asarlarda inson va uning qadr-qimmati yuksak darajada ulug'lanadi

O`Z "FERRARI"SINI SOTGAN ROHIB

U chindan ham olomon ko'z o'ngida sud minbari- dan qulab tushdi. U mamlakatdagi eng nufuzli ad- vokatlardan biri hisoblanardi. Men ta'riflaydigan shaxs uch ming dollarlik italiyalik kostyumlari bilan mashhur bo'lib, faqat ungagina xos bo'lgan ko'rkam qomatiga kiyimlar yarashib turar, bularning bari uning yorqin g'alaba onlari ketma-ket kelganidan nishona edi. Buyuk Julian Mentel ayni damda o'zi- da achinarli holatni aks ettirib, zaif bir go'dak singari yerda behol ingrar, terlab ketgan badani esa misoli aqldan ozgan kishiniki kabi titrardi.

Моррининг сешанба дарслари

Ушбу китоб инсонни умрнинг ҳар лаҳзасидан унумли фойдаланишга, ўзгаларга меҳр улашишга, ҳар бир ўзгариш ва хатти-ҳаракатдан ҳикмат қидиришга, бир сўз билан айтганда, шунчаки яшамасликка ўргатади.

ОЛИМ ЕТИШТИРГАН ОНАЛАР

Оналар фарзанд тарбиясида ҳамиша оилада муҳим ўрин тутганлар. Бола туғилишидан олдин, ҳатто жуфт танланаётган вақтдаёқ бўлажак онага эътибор қаратилади. Фарзанд туғилгандан кейин ҳам отаси иш ё бошқа сабаблар билан кўп вақт уйда бўлмайди, тарбияга доир зарур ўгитлар, кўрсатмалар берган ҳолда, асосий иши моддий таъминот бўлиб қолаверади. Илло, она солиҳа, илмли бўлса, фарзанди келажакда буюк инсон бўлиб етишиши учун астойдил ҳаракат қилади.

Дилкаш давралар. Илмий-адабий суҳбат-мулоқотлар

Улуғ инсонларнинг бошқаларга ўрнак бўлгулик ҳаёти ва фаолияти, эзгу инсоний фазилатлари, зарофат ва фасоҳат омухта ҳозиржавобликлари билан боғлиқ ибратли ва сермазмун, қизиқарли ва кулгили ривоят ва ҳикоятлар, гурунг ва ҳангомалар ҳамиша таъби нозик ва диди юксак ўқувчиларга манзур бўлиб келган. Ушбу тўплам бешт қисмдан иборат бўлиб, биринчи фасли ўтмишда яшаб ўтган донишманд олиму адиблар, иккинчи фасли замондош илму адаб аҳли, учинчи фасли эса муаллифнинг тенгдош ижодкор дўстлари ҳаётидаги ана шундай ажойиб суҳбат ва ҳангомаларни ўз ичига олади. Тўртинчи фасли умумий йўсиндаги илмий-адабий мулоқотлардан иборат. Бешинчи фаслга эса муаллифнинг ўз ҳангомаларидан намуналар киритилган.

Минг бир насиҳат

Шарқ мумтоз адабиётида юз панд ёзиш анъанаси мавжуд. Бундай мухтасар пандномалар гоҳ жиддий, гоҳ ҳазил, гоҳ мажозий йўсинда кишиларга ўгит беради. Биз ҳам ушбу анъанани давом эттириб, ҳаётда кўрган-кечирганларимиз, ўқиган-эшитганларимиз, кузатган-билганларимиз асосида келган ҳукму хулосаларимизни, олам моҳияти, одам табиати, умр мазмуни, инсонга хос фазилат ва иллатлар хусусида юритган мулоҳаза-мушоҳадаларимиз маҳсули бўлган фикру ўйларимизни турфа услубда баён қилиб, “Минг бир насиҳат” номли тўплам тартиб бердик. Ўйлаймизки, ушбу ўзига хос замонавий панднома таъби баланд, диди нозик ўқувчилар орасидан ўз мухлисларинитопади.