Unilibrary. Oliy ta'lim muassasalarining yagona elektron kutubxona axborot tizimi.

General physics course "ELECTROMAGNETISM" Department of laboratory work METHODOLOGICAL GUIDE

These methodological recommendations are intended for quick mastering of the laboratory installation "Electricity and Magnetism" (hereinafter referred to as the stand) by the teachers of the departments and the development of the necessary methodological materials for laboratory work in accordance with the work plans.

HAYOTIY FAOLIYAT XAVFSIZLIGI

Mazkur ma'ruzalar to'plamida sanoat korxonalarida «Hayotiy faoliyat xavfsizligi» fanining tarixi, kelib chiqishi va uning inson uchun ahamiyati keltirilgan. Hayotiy faoliyat xavfsizligi fanining diqqat markaziga qo'yilgan maqsad - bu insonni jamiyat taraqqiyotidagi roli. Unda sanoat korxonalarida mehnat muhofazasi insonni ishlab chiqarishdagi ahvoli bilan shug'ullanadi. Hayotiy faoliyat xavfsizligi-bu har qanday sharoitdagi inson faoliyatidir. Insonning barcha faol harakati-mehnat jarayonida, dam olishda, uyda hamda sportdagi faoliyatini tashkil qiladi. Unda mehnat muhofazasiga qisqacha kirish, mehnat qonunchiligi, mehnat gigiyenasi va sanoat sanitariyasi, sexlarni yoritish, shovqin va titrash, elektr xavfsizligi, og'ir qo'l mehnatini mexanizatsiyalash, korxona hududini obodonlashtirish, yong'in xavfsizligini ta'minlash va boshqa dolzarb muammolar o'rganiladi.

Biotexnologiya asoslari

“Biotexnologiya asoslari” fanidan tayyorlangan ushbu ma’ruza matnlari 532500 –biotexnologiya (tarmoqlar bo’yicha) yo’nalishi bo’yicha tahsil olayotgan talabalar hamda oziq-ovqat maxsulotlari texnologiyasi fakulteti talabalari uchun mo’ljallangan.

MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARNI TABIAT BILAN TANISHTIRISH METODIKASI

Mustaqil O’zbekistonning milliy davlatchiligimiz poydevori kun sayin mustahkamlanib, rivojlanib bormoqda. O’z tarixiy an`analaridan, yashash tarzidan kelib chiqib, ulug’ ajdodlarning tajribdlariga tayangan holda ko’p qonunlar yaratilmoqda. 1997 yil 29 avgustda Oliy Majlisning IX sessiyasida qabul qilingan "Ta`lim to’g’risida"gi qonun va uzluksiz ta`limning o’zbek modelini belgilovchi "Kadrlar tayyorlash milliy dasturi" ta`lim-tarbiyaning sifatini yanada yaxshilash vazifasini belgilab berdi. Qonunning asosiy maqsadi ta`lim sohasini isloh qilish, uny o’tmishdan qolgan mafkuraviy, qarashlaridan to’la xalos etish, rivojlangan mamlakatlar darajasida, yuksak ma`naviy talablarga javob beruvchi yuqori malakali kadrlar tayyorlashning milliy tizimini yaratishdir.

TURIZM OPERATORLIK XIZMATINI TASHKILLASHTIRISHNING ASOSLARI

Maruzlar matni turizmda operatorlik xizmatini tashkillashtirishning mazmuni va mohiyatini o‗rganishga bag‗ishlangan bo‗lib, unda turoperatorlik faoliyatining turizm bozorida tutgan o‗rni, turmahsulotni ishlab chiqish va sotish jarayonini tashkil etish xususiyatlari har jihatdan o‗rganishga bag‗ishlangan. Ish oliy o‗quv yurtlari «Turizm operatorlik xizmatini tashkillashtirish», «Turizm va mehmonxona xo‗jaligi servisi», «Turizm (faoliyat turlari bo‘yicha)» kabi ta‘lim yo‗nalishlarida tahsil olayotgan talabalarga mo‗ljallangan. Undan turizm bo‗yicha kasbhunar kollejlari o‗qituvchilari va turizm sohasida faoliyat ko‗rsatayotgan mutaxassislar ham foydalanishi mumkin.

UMURTQASIZLAR ZOOLOGIYASI

Umurtqasizlar zoologiyasi biologiya fakultеtlari “Bakalavr” ixtisosligida ta'lim oluvchi birinchi bosqich talabalari o`rganadigan fandir. Mazkur fan bo`yicha ma'ruza matni namunaviy dastur (2003 yil) talablariga asoslangan holda tayyorlandi. O`quv rеjaga ko`ra 50 soat ma'ruza o`qish mo`ljallanadi. Umurtqasizlar zoologiyasi talabalarga hayvonot dunyosining eng tuban - bir hujayrali vakillaridan tortib to gavda tuzilishida ikkilamchi og`izli hayvonlarning bеlgilariga ega bo`lgan igna tanlilargacha bo`lgan jonivorlarni tarqalishi, yashash muhitlariga mos ravishda gavda tuzilish va haеtiy jarayonlari, tabiat va inson hayotidagi tutgan o`rni, ahamiyatiga oid bilimlari o`rgatishga, turli umurtqasizlarni tanish, aniqlay olish va ulardan foydalanishga qaratilgan malakalarni hosil qilishlikni ko`zda tutadi

HAYOT FAOLIYATI XAVFSIZLIGI EKOLOGIYA

Xavf – hayot faoliyat xavfsizligining (HFX) markaziy tushunchasi bo’lib, u xodisa, jarayon va ob’ektlarning inson sog’ligiga to’ridan-to’g’ri yoki bilvosita ma’lum sharoitda qay darajada zarar yetkazish qobiliyatini tushuniladi, ya’ni ko’ngilsiz oqibatlarni olib keladi. Taxlilning maqsadiga ko’ra xavfni xarakterlovchi belgilarning soni ko’payishi yoki kamayishi mumkin. HFX dagi xavfga berilgan yuqoridagi ta’rif mavjud bo’lgan standart tushunchalarni (xavfli va zararli ishlab chiqarish omillari) o’ziga tortuvchi, xamda faoliyatning xamma turlarini xisobga oluvchi juda salmoqli tushunchadir1 . Xavf energiyaga ega bo’lgan kimyoviy yoki biologik aktiv komponentlarni o’zida joylashtirgan xamma sistemalarni, hamda inson xayot faoliyati sharoitiga javob bermaydigan tavsiflarni o’zida saqlaydi

HAYVONLAR EKOLOGIYASI

Ekologiya grekcha sozdan olingan bolib “oykos” –uy “logos” –fan demakdir. Bu soz birinchi marta nemis olimi E.Gekkel tomonidan 1866 yilda “Organizmlarning umumiy morfologiyasi” deb nomlangan asarida berilgan. Ekologiya tarbiiy uyimizni oirganish, unda yashovchi barcha tirik organizmlar va bu uyning hayot uchun yaroqli qiluvchi barcha funksional jarayonlarni oz ichiga oladi. Boshqacha aytganda ekologiya fani bu organizmlarning oz uyi togrisidagi fan bolib, bu fanda asosiy e’tibor organizmlar va tashqi muhit orasidagi boglanishlar xarakteriga qaratiladi.

ГЕОЭКОЛОГИЯ АСОСЛАРИ

Кириш. Табиат билан жамият ўртасидаги ўзаро муносабат, жиддийлашиб унинг экологик ва ижтимоий- иқтисодий оқибатлари кучайиб бораётган бир фурсатда география фанининг аҳамияти борган сари фаоллашмоқда. Чунки география фани табиат қонунлари ва қонуниятларини, жамиятнинг ривожланиш қонунларини яхши англаган ҳолда бу муаммонинг ечимини бошқа фанларга нисбатан мажмуали равишда тўғри ҳал қилишга қодир. Экологик вазиятлар таҳликали бўлиб бораётган бир шароитда атроф муҳитни ўрганиш, экологик аҳволни илмий тарзда баҳолаш, тегишли чора-тадбирларни ншлаб чиқиш замон талабига айланган. Экологик вазият ва унинг макон ва вақт мобайнида ўзгаришини ўрганиш ўта долзарблиги билан ажралиб туради

Лексикология немецкого языка

В конспекте лекций рассматриваются основные вопросы лексикологии немецкого языка – проблемы определения слова, типы отношений между словами, способы словообразования, фразеология, заимствования. Издание предназначено для студентов, изучающих немецкий язык в рамках направления «Лингвистика, перевод и переводоведение».

Материаллар қаршилиги

Материаллар қаршилиги: қурилиш мутахассислиги бўйича тахсил олаётган талабалар учун хисоблаш график ишлари масалаларининг тўплами. Материаллар қаршилиги курси бўйича тайёрланган мазкур қўлланмада қурилиш мутахассисликларида тахсил олувчи талабалар учун хисоблаш график ишлари масалаларининг тўплами берилган. Келтирилган масалалар материаллар қаршилиги курсининг асосий мавзуларини уз ичига қамраб олган.

Paxta va to'qimachilik mahsulotlari sifatini baholash va bashoratlash fanidan ma'ruza mashg'ulotlari uchun

Ushbu ma’ruza kursi 70710802- Metrologiya, standartlashtirish va sifatni boshqarish (paxta, to‘qimachilik va yengil sanoat) ta’lim yo‘nalishlaridagi magistratura talabalari uchun “Paxta va to’qimachilik mahsulotlari sifatini baholash va bashoratlash” fanidan tayyorlangan bo‘lib, paxtani etishtirish, terib olish, qayta ishlash, to’qimachilik mahsulotlarini ishlab chiqarish, to’qima va trikotaj korxonasining xomashyo, tayyor va qo’shimcha materiallar bo’limida, pilla chuvish korxonasida, ipakni yigirish va to’qish korxonasida, junni qayta ishlash korxonalarida mahsulot sifatini baholash va bashoratlash bo’yicha ma’lumotlar berilgan.

E K O L O G I YA

Ma’ruzalar matnida “Ekologiya” fanining nazariy asoslari, turli miqyosdagi, xususan O’zbekistondagi geoekologik muammolarning sababoqibatlari, echish yo’llari, ekologik siyosatning mazmun-mohiyatlari batafsil bayon etilgan. Mazkur qo’llanmada ekologiya va iqtisodiyotning o’zaro ta’sirda ekanligi e’tiborda tutilib, ekologiyaning ijtimoiy-iqtisodiy jihatlari kengroq yoritilgan. Ma’ruzalar matni oliy o’quv yurtlari talabalariga mo’ljallangan. Shuningdek, litsey va kollej o’quvchilari hamda ushbu soha bilan qiziquvchilar foydalanishlari mumkin.

Ekologiya

Ushbu maruzalar matnida umumiy ekologiya muammolari, tabiatni muhofaza qilish masalalari bilan bog’lab o’rganiladi. Tabiat bilan jamiyatning o’zaro tasirining ekologik oqibatlari, tabiiy muhit sharoitlarini nazorat qilish va ularni boshqarish printsiplari, tabiatni muhofaza qilishning barcha yo’nalishlarini umumiy printsiplari, ekologik tizimni sanoat chiqindilaridan ximoya qilish yo’llari. Shuningdek Respublikamizda ekologik jixatidan toza maxsulot etishtirish, atrof-muhitdagi salbiy ko’rinishlarining oldini olish tadbirlari haqida so’z yuritiladi. Maruzalar matni universitetlarining barcha fakulteti talabalari uchun mo’ljallangan.

E K O L O G I Y A

Tabiat mahsuli bo‘lgan kishilik jamiyati u bilan uzviy aloqada bo‘lib, unga muntazam ta’sir etib turadi. Tabiat va uning boyliklari insonning moddiy va ma’naviy ehtiyojini qondiruvchi manba sifatida xizmat qiladi. Aynan shu tabiiy resurslardan foydalanish borasida atrofmuhit ifloslanishi ko‘proq sodir bo‘lmoqda. Shuningdek, ilmiy-texnik taraqqiyotini yanada orta borishi bilan u kengaymoqda. Ularni tirik organizmga, jumladan jamiyatga ta’sirini, atrof-muhitni qay holatda ekanligi, uning muhofaza qilish chora-tadbirlarini o‘rganadigan fan ekologiyadir.

Маънавият миллий истиқлол ғояси ва комил инсон.

Ушбу тўпламдаги мақолаларда мустақиллик, маънавият, маъданият, миллий истиқлол ғояси, фалсафа, тарих илмининг муҳим ва долзарб муаммолари илмий талқинлари берилган.