Unilibrary. Oliy ta'lim muassasalarining yagona elektron kutubxona axborot tizimi.

Sotsiologiya fani predmeti, obhekti va ijtimoiy fanlar tizimidagi o’rnи

Sotsiologiya fanini o’rganishga kirishgan har bir kishi bu fanning o’ziga xos so’zlari bilan atamalari, rivojlanish yo’nalishlari, bugungi ahvoli va istiqboli xususida tasavvurga ega bo’lishi kerak. Sotsiologiya fanini mukammal o’rgangan kishi ijtimoiy jarayon va ijtimoiy jamoalar mohiyatini, ularda yuz berayotgan zoxiriy va botiniy o’zgarishlarni, shuningdek ijtimoiy taraqqiyot qonunlari mohiyatini chuqurroq tushunadi, ilmiy amaliyotga nazariy metodologik jihatdan qurollangan holda kirisha oladi, keng jamoatchilik fikrini shakllantirish va istiqlol yo’liga to’la safarbar etish amaliyoti sirlaridan voqif bo’ladi.

M A ' R U Z A L A R M A T N I

“Sotsiologiya” fani mustaqil O’zbekistonimiz taraqqiyotida mustaqillik sharofati munosabati bilan vujudga kelgan yangi fan hisoblanadi. Aslida “Sotsiologiya” fani fan sifatida tarixiy taraqqiyotning ma’lum bir bosqichida XIX asrning boshlarida G’arbiy Yevropada mustaqil fan bo’lib shakllanadi. Sotsial qarashlar esa g’oyaviy ta’limotlar tarzida bir necha ming yillik tarixiga ega bo’lib, dastlab Antik dunyoda Xitoy, Hindiston, Yaqin Sharq, Misr va Markaziy Osiyoda ilgari surilib ijtimoiy-siyosiy g’oyalar bilan uzviy bog’liqlikda shakllanib vujudga kelgan, rivojlanib taraqqiy etgan, Antik dunyo, G’arb va Sharqning buyuk allomalari - Demokrit, Sokrat, Platon, Aristotel, Konfutsiy (Kun-Fu-Szi), S.Guatama, Abu Nasr Farobiy, Ibn Sino, Abu Rayxon Beruniy, Ibn Xaldun, Alisher Navoiy va boshqa ko’plab buyuk sotsial ta’limot namoyondalarining bu sohada xizmatlari cheksiz bo’lgan. Ayniqsa Xitoyda “O’n uch kitob”, Hindistonda “Veda” va “Upanishod”lar, Markaziy Osiyoda “Avesto” va ko’plab qadimiy tarixiy manbalarda sotsial-g’oyaviy ta’limotlarning shakllanib rivojlanishida muhim ahamiyatga ega bo’lgan qimmatli manbalar hisoblanadi. Mustaqil fan sifatida shakllanishida esa frantsuz olimi Ogyust Kontning xizmati kattadir.

Kasbiy psixologiya

Mazkur ma'ruzalar kursi ta'lim standartlari hamda «Kasbiy psixologiya» fanining o'quv dasturi asosida davlat tilida tayyorlangan dastlabki ishlardan biri bo'lib, unda ichki ishlar idoralari xodimlari faoliyatining psixologik jihatlari batafsil yoritilgan. Shuningdek, ma'ruzalar kursida berilgan savol va topshiriqlar hamda psixologik testlar_oʻquvchilarning bu sohadagi bilimlarini takomillashtirishga qaratilgan. Ushbu ma'ruzalar kursi yurispudensiya va yuridik psixologiya sohalarida ichki ishlar xodimlari faoliyati psixologiyasini o'rganayotgan tinglovchi va talabalar, uni tadqiq etish bilan shug'ullanayotgan adyunktlar, aspirantlar, tadqiqotchilar hamda professor-o'qituvchilarga, shuningdek, ichki ishlar organlarining amaliyotchi xodimlariga mo'ljallangan.

Болалар касалликлари пропедевтикаси

Ўрта Осиё худудида 9 асрга келиб (874 йиллар) Хоразмшохлар йирик қудратли сомонийлар давлати ташкил топди. Шу даврда Бухоро, Самарқанд шаҳарлари йирик савдо ва сиёсий марказларга айланди. Ўрта Осиёда фаннинг ёрқин юлдузлари дунёга келдилар. Шулар жумласидан IX асрда яшаб ижод этган «Астраномиянинг бошланиши» асарини яратган математик астроном геогрф Аҳмад Ибн Мухаммад Фарғоний, Муҳаммад Ибн Мусо Хоразмий, шарқ Афлотуни (Аристотел) номини олган Абу-Носир Фаробийларни тилга олиш лозим. Ўз вақтида Ибн Сино Фаробийнинг «Назарий ва амалий табобат ҳақида китоб» ини ўқигач ҳаким бўлишга қарор қилган деган фикр ҳам бор. Бу олимлар жумласига Мухаммад ибн Аҳмад ал- Хоразмий (973 1048), ёхуд Абу Райхон Беруний, Нажибуддин Самаркандий ва бошқалар киради.

Kattalarda hamshiralik parvarishi

Kattalarning salomatligiga bog’liq muommolar murakkab harakterga ega va uning zamirida ko’p omillar yotadi. Katta yoshdagi insonlarni salomatligini saqlab turish va yaxshilash uchun uning shaxsi orqasidan yashirinib turgan turli omillarni to’g’ri tushinish zarur va bemor hayotini hisobga olgan holda samarali yordam ko’rsatish kerak. Shuning uchun muommolarni muntazam yechish jarayonida asosan bemor salomatligini yetarlicha tekshirish va samarali yordam ko’rsatish kerak.

Og‘iz bo‘shlig‘i shilliq qavatida yuqumli kasalliklar. Virusli kasalliklar. Vensan yarali-nekrotik stomatiti. Sil. Zahm. Kandidoz. OITS.

CHaqiruvchi virus - oddiy gerpes. Inkubatsion davri 3-4 kun. O‘tkir yukumli kasallikni boshlanishida tana xarorati oshadi, umumiy xolsizlanish kuzatiladi, toshmalar toshadi, pufakchalar tez orada yorilib, eroziya paydo bo‘ladi. Og'iz bo‘shlig‘i shillik qavatida tarqalgan qizarish, shish, eroziya, afta va yaralar bo‘lishi kuzatiladi, ular bir biri bilan qo‘shilish xususiyatiga ega bo‘ladi. Joylashishi notekis, tanglayda, labda, og‘iz atrofi va burun terisida, jinsiy a’zolar shilliq qavatida afta-eroziya-yara ajralib turadi va ular oq-sariq rangli fibrin karash bilan qoplangan bo‘lib, paxta tampon bilan qiyin olinadi.

П С И Х О Л О Г И Я Т А Р И Х И

Психология фани узо³ ´тмишга эга б´либ асрлар давомида ривожланиб келмо³да. Ушбу маъруза матнида антик давр психологларининг, Шар³ мутафаккирлари ва µозирги замон психологларини фикрлари ѐритиб берилган. Ушбу ³´лланма амалий психологлар ва психология мутахассислиги б´йича таълим олаѐтган талабаларга м´лжалланган.

Sabzavotchilik (Ma’ruza matnlari)

Ilgarilari sabzavot ekinlari asosan tomorqalarda – sabzazorlarda o’stirilgan. Qovun, tarvuz, qovoqlar esa maxsus uchastkalarda - polizlarda yetishtirilgan. Sabzavot yoki poliz ekinlari degan nom anna shundan kelib chiqqan bo’lib, sabzavotchilik yoki polizchilik deyiladi. Sabzavotchilik dunyo dehqonchiligida eng qadimiy asosiy va yetakchi tarmoqlardan hisoblanadi. Sabzi, sholg’om, sarimsoq, lavlagi 2 ming, karam, bodring, piyoz kabilar 4 ming yildan beri ekiladi. Markaziy Osiyoda, ya’ni bizda qovun eramizdan ilgari ham yetishtirilgan.

П С И Х О Л О Г И Я Т А Р И Х И

Психология фани узо³ ´тмишга эга б´либ асрлар давомида ривожланиб келмо³да. Ушбу маъруза матнида антик давр психологларининг, Шар³ мутафаккирлари ва µозирги замон психологларини фикрлари ѐритиб берилган. Ушбу ³´лланма амалий психологлар ва психология мутахассислиги б´йича таълим олаѐтган талабаларга м´лжалланган.

BIRINCHI TIBBIY YORDAM ASOSLARI VA VALEOLOGIYA

Ushbu ma'ruzalar kursi davlat ta'lim standartlari hamda «Birinchi yordam asoslari va valeologiya» fani o'quv dasturi asosida tayyorlangan. Unda valeologiya fanining maqsadi va vazifalari, sog'lom turmush tarzini qaror toptirishda gigiyenaning o'rni, turli yuqumli kasalliklar va ularni profilaktika qilish, reproduktiv salomatlik, favqulodda vaziyatlarda birinchi yordam ko'rsatish asoslari batafsil yoritilgan. IIV Akademiyasida ta'lim olayotgan tinglovchi-kursantlar, ilmiy tadqiqotchilar va mustaqil izlanuvchilar uchun mo'ljallangan

INFORMATIKA

Informatika" fani bo'yicha muammoli ma'ruza matnlari iqtisodiy yo'nalishdagi oliy o'quv yurtlarining talabalari ta'lim olishi uchun ishlab chiqilgan bo'lib, unda ushbu fan bqyicha 16 asosiy mavzularning savollari xamda ularga tegishli javoblar muammoli tarzda qisqacha yoritilgan. Mavzularning ketma-ketligi va ma'nosi talabalarning o'rganilayotgan fan bo'yicha chuqur hamda atroflicha nazariy xamda amaliy bilim olishlari nuqtai-nazaridan ishlab chiqilgan.

ГИДРОТЕХНИКА ИНШООТЛАРИДАН ФОЙДАЛАНИШ

Ушбу маърузалар тўплами институт Илмий-услубий кенгашининг 30 май 2000 йилдаги 5-сонли мажлисида кўриб чиқилди ва чоп этишга тавсия этилди. Маърузалар матни 8541000 "Гидроинженерия" йуналишда бакалавр тайёрлаш ўқув режасига мос равишда ва Олий ва ўрта махсус таълим вазирлигининг Илмий-услубий кенгаши томонидан тасдиқланган намунавий дастур асосида тузилган.

AVTOMOBIL YO’LLARINI AVTOMATLASHTIRILGAN LOYIHALASH

Mazkur ma’ruzalar matni 5340800- “Avtomobil yo’llari va aerodromlar” ta’lim yo’nalishi bakalavrlari uchun Avtomobil yo’llarini avtomatlashtirilgan loyihalash fani bo’yicha tuzilgan ishchi o’quv dasturga muvofiq tuzilgan.

“Qurilish materiallari va metallar texnologiyasi

Ma’ruzalar matnlari tо‘plami 5450400 «Gidrotexnika inshootlari va nasos stansiyalaridan foydalanish» bakalavriat ta’lim yо‘nalishi talabalari uchun mо‘ljallangan. Unda qurilish materiallari va metallar texnologiyasi fanining «Qurilish materiallari va metallar texnologiyasi » bо‘limiga doir ishchi dasturda keltirilgan ma’ruzalarning qisqacha mazmuni bayon etilgan

М И Л Л И М М А Ъ Н А В И Я Т И М И З А С О С Л А Р И

Ушбу китоб муаллифларнинг бир неча йиллик амалий иш тажрибаси ва жиддий назарий изланишлари маҳсулидир. Уч қисм, 22 маъруза матнидан иборат бу китобда миллий маънавиятимизнинг бугунги долзарб назарий масалалари ва тарихий-тадрижий такомил йўли изчил баён қилинади. Юртбошим и зн инг миллий маънавият масалаларига о ид нутқ ва рисолаларида билдирилган фикрлар ушбу матннинг назарий-услубий йуналишига асос қилиб олинди. Китоб, биринчи навбатда, ижтимоий гуманитар йўналишдаги олий ва ўрта махсус ўқув даргоҳлари ўқитувчилари ва талабалари ҳамда маънавият соҳаси мутухассислари учун мўлжалланмоқца.

O'zbekiston tarixi X

Buxoro tarixi