Kitoblar

Tilshunoslik: funksional kirish

"Tilshunoslik: funksional kirish" - bu mazkur fanga endi kirib kelganlar uchun qisqa-cha til haqida boshlang'ich ma'lumotlarni o'zida jamlagan qo'llanma. Kitob tilshunoslik tushunchasini tanishtirish va fanga doir turli yondashuvlar bilan boshlanib, til birliklari-ning qurilishi haqida tushuncha beradigan fonetika, fonologiya, morfologiya, sintaksis va semantika boblariga ajratilgan. Shuningdek mavzular til o'zgarishi, yozuv tizimlari, sotsiolingvistika, psixolingvistika va tilni o'rganish usullari bilan boyitilgan. Har bir bob-da tilni o'rganishga yordam beradigan misollar keltirilgan. Mazkur o'quv qo'llanma tilga oid boshlang'ich bilimlarni egallashni istagan talabalar va turli dasturlar bilan ishlaydigan tilshunoslarga mo'ljallangan.

O‘zbek tili metaforalarining antropotsentrik lug‘ati

“O‘zbek tili metaforalarining antropotsentrik lug‘ati” insonning tafakkuri, his-tuyg‘ulari va dunyoqarashi vositasida shakllangan metaforalarning ma’no va konseptual modellarini izohlaydigan ilmiy manba hisoblanadi. Ushbu lug‘atda o‘zbek tilidagi metaforalar inson hayoti, jamiyat, tabiat va madaniyat bilan bog‘liq konseptual modellar asosida tizimlashtirilgan.

Немисча-ўзбекча-русча сўзлашгич

Ушбу сўзлашгич тематик принцип асосида тузилган. Унда кундалик ҳаётда ишлатиладиган сўз ва иборалар, жумлалар савол-жавоб шаклида-диалог тарзида келтирилган. Суҳбатлардан сўнг уларни давом эттириш учун мўлжалланган сўз ва иборалар луғати берилган. Бу суҳбатлардан кўзда тутилган мақсад талабалар оғзаки нутқини ривожлантиришга кўмаклашади. Сўзлашгич ёрдамида ўқувчилар энг зарур мавзуларда сўзлаша олишлари, бирор нарса ҳақида сўраб билишлари ёки суҳбатдошининг сўроғига жавоб қайтара олишлари мумкин

Туркча сўзлашамиз

Фойдаланишни осонлаштириш мақсадида туркча сўз ва ибораларнинг транскрипцияси берилди. Бу эса турк алифбосини билмаган кишиларининг ҳам сўзлашгичдан фойдалана олишларига имконият яратади.

Сўз маъно тароққиётида зиддият. Ўзбек тили энантиосемик сўзларининг изоҳли луғати

Маънонинг шаклий-моддий ифодаланиши, лисоний бирликдаги турфа зиддият ва шаклдаги маънонинг ўзгариши, тараққиёти бениҳоя мураккаб жараён бўлиб, тил- дай сирли оламнинг табиий такомилини таъминлайдиган бу зарурий жараёнларнинг қонуниятларини инкишоф этиш тил илмидаги азалий ва абадий вазифалардандир. Китобда сўз маъно тараққиётида ҳаракатлантирувчи куч сифатида намоён бўладиган зиддият ва бу зиддиятнинг ёрқин кўриниши бўлмиш знантиосемия ҳодисаси тадқиқ этилган. Китобнинг иккинчи қисмидаги луғатда ўзбек тилидаги 300 дан ортиқ сўз ва ибораларнинг знантиосемик маънолари аниқ мисоллар асосида тавсифланган. Бу лугат замонавий пексикографиядаги илк ишлардандир. Китобдан филология йўналишидаги тадқиқотчилар, бакалавриат ва магистратура талабалари, она тили ва адабиёт ўқитувчилари, умуман, сўз оламининг синоатлари билан астойдил қизиқувчи, тил тараққиёти қонуниятларига бефарқ бўлмаган барча кишилар фойдаланишлари мумкин.

Ўзбекча-французча сўзлашгич

Ушбу «Ўзбекча-французча сўзлашув» китоби ўpтa мактабнинг юқори синф ўқувчилари учун мўлжалланган бўлиб, ундан француз тили ўқитувчилари, француз тилини мустақил ўрганувчилар, сайёхлар, шу тилга қизиқувчи кенг китобхонлар оммаси фойдаланиши мумкин.

Имло луғати

Ўзбек тилининг имло луғати таълим тизимининг барча бўғинларидаги ўқитувчи, ўқувчи ва талабаларга, оммавий ‎ахборот воситалари ходимларига, нашриётлар муҳаррирларига, умуман, кенг китобхонлар ‎оммасига мўлжалланган.

Ўзбек тилининг имло луғати

Ушбу китоб адабий тил ёзма шаклининг такомили ва нормаллари,шунингдек,оғзаки нутқ билан ёзма нутқни ривожлантиришда муҳим рол ўйнайди.

Имло луғати

Луғатда берилган қоидалар сўзларни имло томонидан тўғри ёзиш, гап тузиш, гапда сўзларни бир-бирига боғлаш, сўзларни бир йўлдан-иккинчи йўлга кўчиришда ёрдам беради.

Ўзбек тилининг қисқача имло луғати

Ҳозирги вақтда ўзбек адабий тилининг луғат сос-тавидаги сузларнинг тўғри ёзилишини кўрсатувчи мукаммал имло луғатига эҳтиёж зурдир. Узбекистон Фанлар академияси А. С. Пушкин номидаги Тил на адабиёт институти бундай луғатни яратишни ўз олдига асосий вазифа қилиб қуйди. Шунга қадар С. Иброҳимов ва М. Раҳмонов ўртоқларнинг 1956 йили нашр этилган „Узбек адабий тилининг имло луғати"ни янги принцип асосида қайтадан ишлаб, камчиликларини бартараф этиб ва тўлдириб босиш мувофиқ топилди.

Лингвистик терминларнинг изоҳли луғати

Ўзбекча-русча луғат

В наше время, когда идёт глобальная перестройка во всех областях политической, экономической, культурной жизни нашего общества и проблема интернационального воспитания нашего народа, особенно молодёжи, процесс двуязычия, взаимодействие русского и национальных языков имеют исключительно важное значение прочно утвердился интернациональный принцип интенсивно развивающегося двуязычия.

Ўзбек тилининг алфавитли-частотали луғати

Бу ўзбек тилининг алфавитли-частотали луғати тузилиши жиҳатидан ўзбек тилшунослигида биринчи тажрибадир. Ундан мақсад газета материаллари асосида ўзбек тилининг лексик ҳамда грамматик структурасини чуқур ва ҳар томонлама ўрганиш, норма томонидан қанчалик чегараланиши ва тилда содир бўлаётган ўзгаришларни аниқлашдир. Луғат илмий ходимлар, аспирантлар, олий ўқув юртларининг ўқитувчи ва студентларига мўлжалланган.

Арабча-ўзбекча луғати

Ушбу арабча-ўзбекча луғат араб тили дарси ўқитиладиган мактабларнинг ўқувчилари учун мўлжалланган бўлиб, 5 минг сўз бирликлари ва иборалардан ташкил топган. Луғат ўқувчиларга унча мураккаб бўлмаган бадиий, илмий текстларни тушуниш ва ўзбек тилига таржима қилишни таъминлайди. Мазкур луғатдаги сўзларни мукаммал ўзлаштириш ўқувчиларга дарсларда ўрганилаётган грамматик материалларни янада чуқурроқ билиш, ёзма ва оғзаки нутқ кўникмаларини ўстириш, махсус мавзуларда суҳбатлар ўтказиш ёкн текстлар тузншда ёрдам беради.

Ўзбек тилининг паремиологик луғати

Олимларнинг аниқлашларича, ҳар бир ки­ши тилимиздаги 800 га яқин мақол, матал ёки афоризм ҳақида тушунчага эга бўлади. Лекин тилнинг паремиологик бойлиги бир неча ўн минглаб паремаларни ўз ичига олади. Ҳозирги ўзбек (рус ёки бошқа) адабий тилини яхшироқ;, мукаммалроқ билиш учун ўша тилнинг фонетикаси, грамматикаси, лексикаси билан бир қаторда унинг бой паре­миологик меросини ҳам чуқур эгаллаш лозим. Шунга кўра кейинги йилларда жаҳон ва рус тилшунослиги ҳамда лингводидактикасида паремиологик луғат-минимумлар,' па­ремиологик ўқув луғатлари тузишга катта эътибор берилмоқда.

Ўзбек тили омонимларининг изоҳли луғати

Ҳозирги ўзбек тилидаги омолексемалар акс эттирилган бу луғатда 497 омоифода остига бирлашувчи 1160 дан ортиқ лексемалар тасвирланди. Дастлабки омолексемаларга тарихий-этимологик изоҳ берилиб, кейин маъноси таърифланди, русча эквиваленти кўрсатилгач, шу омонимдан ясалган лексемалар саналди, сўнгра бу омоним қатнашадиган бирикма, гап берилиб, охирида текстли мисол келтирилди.

Ўзбек тили антонимларининг изоҳли луғати

Бу луғат ҳозирги ўзбек тилидаги антонимларнинг дастлабки луғати бўлиб, унда 495 антонимик группага бирлашувчи 1800 га яқин антонимик жуфтлик тасвирланган. Антонимик муносабат лек-сик маънолараро белгиланиб, антонимларнинг маъноси таърифланган ва мисоллар келтирилган.

Ўзбек тили синонимларининг изоҳли луғати

Синонимлар - талаффузи, ёзилиш ҳар хил, бирлаштирувчи маъноси бир хил (умумий) бўлган, қўшимча маъно нозиклги, эмоционал буёғи, қўлланиши каби бир қатор хусусиятлари билан ўзаро фарқланадиган сўзлардир. Ана шундай умумий (бирлаштирувчи) маъно билан ўзаро боғланувчи сўзлар группаси синонимик қаторни ташкил этади.

Русча-интернационал сўзлар изоҳли луғати

Ушбу луғат кенг ўқувчилар оммаси учун мўлжалланган бўлиб, рус тилидан ва у орқали Европа тилларидан ўзлаштирилган русча-интернационал сўзларга қисқача изоҳ беришни мақсад қилиб қўяди. Терминологик изоҳли луғат характерига эга бўлган бу асарга ижтимоий-сиёсий ва илмий-оммабоп адаби ётларда ҳамда газета ва журнал саҳифаларида тез-тез учраб турадигаи сўзлар, илмий, ихтисосий ва соҳавий терминлар киритилган.

Русча интернационал сўзлар изоҳли луғати

Ушбу луғат кенг ўқувчилар оммаси учун мўлжалланган бўлиб, рус тилидан ва у орқали Европа тилларидан ўзлаштирилган русча-интернационал сўзларга қисқача изоҳ беришни мақсад қилиб қўяди. Терминологик изоҳли луғат характерига эга бўлган бу асарга ижтимоий-сиёсий ва илмий-оммабоп адаби ётларда ҳамда газета ва журнал саҳифаларида тез-тез учраб турадигаи сўзлар, илмий, ихтисосий ва соҳавий терминлар киритилган.