Kitoblar

Ўзбек тилшунослиги

Tilshunoslikka kirish

Систем тилшунослик

Тилшуносликнинг долзарб масалалари.(ИЛМИЙ МАҚОЛАЛАР ТЎПЛАМИ) VI КИТОБ

Тўпламда замонавий тилшуносликнинг энг долзарб масалаларига бағишланган илмий мақолалар жамланган. Қизиқарли тадқиқотлар, янгича қарашлар, дадил фикрлар баён қилинган, баҳсли масалалар кўтарилган. Тўплам филолог мутахассислар, талабалар ва тилшунослик ихлосмандларига мўлжалланган.

Русча-ўзбекча политехника атамалари луғати

Фан ва техника ривожлангани сари бу соҳаларда янги сўзлар ва атамалар пайдо бўлиши табиийдир: ўтган давр ичида кўп сўзларнинг маъноси ўзгарди, айрим сўзларнинг маъноси равонлашди, айрим сўзлар истеъмолдан чиқиб кетди ёки бошқа атамалар билан алмашилди. Натижада янги атамаларни тўлароқ ўзлаштириш ҳамда ўзбек тилида техниканинг турли соҳаларига тегишли адабиётлар нашр этишни кўпайтириш лозимлиги олимларимиз олдига янги «Русча - ўзбекча политехника атамалари луғати»ни тайёрлашдек масалани қўйди

Кўчки

Жозиба-ёшариш,тозалик,қудрат.Нажоткор жозибани яратиш эса чинакам некбинлик.Ўзини ва ўзлигини некбин билган шундай кишиларнинг руҳий дунёсини кузатиш,улар туйган кечинмларни сувратлаш Асад Дилмурод ижодига хос белгилардан.

Олов ҳалқа

Латиш адабиётининг кўзга кўринган вакили Жан Гриванинг Испания ҳақида ёзган ҳикоялари ўзбек китобхонларига илк бор ҳавола этиляпти. Жан Грива қўлида қурол билан испан халқининг озодлиги учун интернационал сафида фашистларга қарши жанг қилди. Адибнинг Испания содиқ фарзандлари, уларнинг ҳаёти ва кураши, интербригада партизанлари, жангчиларининг жасорати, матонати ҳақидаги ҳикояларини китобхонлар севиб ўқийдилар.

Павлик Морозов

Баланд бўйли, кенг яғринли, афт-башарасини қалин мош-гуруч соқол босиб кетган бир киши ўрмондаги тепаликнинг соғтупроқли тик ёнбағиридан секин-аста чиқиб борар ва тез-тез тўхтаб, теварак атрофга аланглаб қўяр эди.

Гирдоб

Ёзувчи Ўктам Усмоновнинг ушбу романига "Гирдоб" романи ҳамда "Кишан" қиссаси киритилган. Адиб "Гирдоб" романида фан янгиликларининг туғилиши ва ҳаётга қадам қўйиш жараёни билан таништиради. "Кишан" қиссасида эса, турғунлик давридаги ҳар хил йўсиндаги бузилишлар, чекинишлар қандай фожеавий ҳодисаларга олиб келишини ўзига хос бадиийлик билан акс эттиради.

Ёзувларга яширинган тарих

Автор ушбу рисоланинг ёзилишига ўзларининг катта ёрдамини берган Урганч Давлат Униперситетинииг шарқшунос олими Абдулла Аҳмедовга. «Ичон Қалъа» музей қўрин- хонасининг илмий ходими Низомаддин хўжа Қарри хўжа эшон ўғлига, шунингдек берган яхши фикр ва йўлланмалари учун Ўзбекистон ФА. ҚИ, раҳбарлари академик Азиз Қаюмов, профессор Насимхон Раҳмонов, шоир Фозил Зоҳидларга ўз миннатдорчилигини билдиради

Исм чиройи

Асарда ўзбекларнинг болага исм қўйнш одатларн, диний маъноли исмларнинг юзага келиши ва улар англатадиган маънолар, улкан маданий-маънавий қад рият бўлмиш исмларнинг луғавий бойлигини эъзозлаш, асраш йўллари таҳлил қилинади, ўғил болалар ва қиз болалар исмларидан намуналар берилган. Рисола ЗАГС ходимларига, паспорт бўлими хизматчиларига, болаларига чиройли исм қўйиш ниятида бўлган ота-оналарга ва кенг китобхонлар оммасига мўлжалланган.

Яхши исм-инсонга ҳусн

Ушбу китобча кенг китобхонлар оммасига мўлжалланг бўлиб, унда ўғил ва қиз фараандларимизга қўйиладиган исмлар, уларнинг янги ва эски алифбода ҳамда инглиз ва испанча ёзилиши келтирилган,

Тафаккур дурдоналари. 111 ватандош алломаларимизнинг ҳикматли фикрлари

Ушбу китобда юртимизнинг улуғ инсонлари, машҳур алломалари, турли даврда яшаган шоиру фозиллари, ёзувчию файласуфларининг Ватан ҳақидаги, инсон ҳаёти ва фаолияти, фазилати ва қусурлари, кўнгил мулки, борингки, борлиқ ва йўқлиқ ҳақидаги ҳаёт ҳақиқатлари, ҳикматли иборалари жамланган.

Ифодали ўқиш

Қўлланмада ифодали ўқишнинг назарий ва амалий масалалари, унга боғлиқ равишда нутқ техникаси, унли ва ундош товушлар талаффузи ҳамда бадиий асарларни ифодали ўқиш методикаси ёритилди.

Ҳозирги ўзбек адабий тилининг илмий стили

Мазкур монография ўзбек тилшунослигида кам ўрганилган стилистика преблемаснга бағншланган. Ишда илмий стилнинг экстралингвистик белгилари, лексик-семантик, морфологик ва синтактик хусусиятлари ёритилган. Адабий тил бирликларининг илмий стилда қўлланиш хусусиятлари, уларнинг бошқа функционал стиллардан фарқли белгилари анализ қилинган, Монография тилшунос-туркологлар, аспирантлар, олий ўқун юртлари филология факультетларининг ўқитувчи на студентлари ҳамда редакция, нашриёт ходимларига мўлжалланган.

Мактабда бадиий асар тилини ўрганиш

Автор ушбу қўлланмада республика мактабларидаги ўқитувчиларнинг илғор тажрибаларига асосланиб, ўрта мактабда бадиий асар тилини ўрганишнинг баъзи масалалари ва машғулот намуналарини кўрсатишни асосий вазифа қилиб олган. Мазкур қўлланма мактабда бадиий асар тилини ўрганиш методикасини яратиш борасида дастлабки қадам сифатида адабиёт муаллимларига амалий ёрдам кўрсата олса ҳамда ўқитувчилар қўлланманинг ютуқ ва камчиликлари ҳақида ўз фикр-мулоҳазаларини билдирсалар, муаллиф ғоят миннатдор бўлур эди.

Хоразмда битилган қўлёзмалар

Қўлингиздаги мажмуа қадимий илм-маърифат маскани Хоразмда битилган бой ёзма меросимизнинг Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Абу Райҳон Беруний номидаги Шарқшунослик институти қўлёзмалар хазинасида сақланаётган нусхалари тавсифидан иборат. Тарих, адабиёт, аниқ ва табиий фанлар мутахассислари, умуман ёзма мерос мухлисларига мўлжалланган.

Мактабда ҳолни ўрганиш

Чет тилида рейтинг тизими асослари, тест таркиби ва турлари

Президентимиз И.А.Каримов 1997 йилпинг 26 февралида Вазирлар Маҳкамасида сўзлаган ўз нутқида маориф потсициалини оширишда яна кўп иш қилишимиз керак эканлиги ҳақида тўхталиб ўтдилар. Ўзбекистон Республикаси Президенти хузуридаги Давлат ва жамият қурилиши академияси хорижий тиллар кафедрасида хорижий тилларин ўргатиш соҳасида Акалемняга юкланган мажбуриятлардан келиб чиқиб, Академиянинг юқори технология билан таъминланганлигини ҳисобга олган ҳолда самарали ишлашга ҳаракат қилинмоқда. Қўлланмада тавсия этилган рейтинг тизими ушбу изланишларнинг дастлабки маҳсули бўлиб, Академиянинг ўқув жараённда синовдан ўтказилди ва яхши натижалар берди. Мазкур қўлланмада ҳозирги пайтларда мактаб ва олий ўқув юртларида ўқув жараёнига кириб келаёттан "рейтинг" тизими ҳақида маълумот ва таклифлар келтирилган. Таклиф қилинаёттан рейтинг тизими Ўзбекистон Республикасида қабул қилинган рейтинг баҳолаш тизимидан келиб чиқади ва нафақат инглиз тили учун, балки хорижий тил сифатида ўргатилаётган барча тиллар учун ишлатиш тавсия этилади.

Аз-Замахшарий буюк филолог олим

Арабу ажамлар устози бўлган буюк олим Абу-л-Қосим Маҳмуд иби Умар иби Аҳмад аз- Замаҳшарий жаҳон фани ва маданиятига салмоқли хисса қўшган хоразмлик буюк алломадир. Ушбу тўпламда азиз ҳамюртимиз бўлган беназир олим фаолиятининг айрим қирралари илк маротаба тадқиқ этилмоқда. Унда Урганч Давлат Университети олимларининг бир қатор мақолалари жамланган Ушбу рисола китобхонларга манзур бўлади деган умиддамиз.