Kitoblar

Ботаникадан қисқача изоҳли луғат

Мазкур изоҳли луғатда СССРда ва бошқа мамлакатларда ўсадиган ёввой ва маданий ўсимликлардан айримларининг қисқача тавсифи, географик тарқалаганлиги, тури,навлари, халқ хўжалигида, саноатада, халқ орасида ва табобатда ишлатиладиган маҳсулотлари (гули,илдизи,барги, меваси,) ва уларнинг таркиби баён қилинган.

Ботаникадан русча-ўзбекча энциклопедик луғат. 1 том

«Ботаникадан русча — ўзбекча энциклопе- дик луғат»нинг I томи «А» дан «Н» ҳарфигача бўлган мақолаларни ўз ичига олади. Луғатга материал танлашда ўрта ва олий мактаб программалари ҳам назарда тутилдн. Шунинг учун унда фақат Урта Осиё флорасига оид ўсимликлар ҳақидагина эмас, балки барча қитъаларда ўсадиган ўсимликлар ҳақида маъ- лумот беришга ҳаракат қилинди.

Выращивание семян овощных культур на приусадебных участках

В брошюре описаны биологические особенности вишни и сливы, их требования к условиям произрастания,наиболее высокоурожайные сорта,технология посадки саженцев,уход за молодыми и взрослыми насаждениями,способы размножения вишни и сливы в приусадебном хозяйстве,осенние работы в саду.

Atlas odam anatomiyasi

Entomologiya va fitopotologiya

Ushbu o‘quv qo‘llanma uch qismdan iborat bo‘lib, birinchi qismda qishloq xo‘jalik o‘simliklari zararkunandalarining morfologiyasi, anatomiyasi, bioekologiyasi va sistematikasi asoslari bayon etilgan. Ikkinchi qismda qishloq xo‘jalik o‘simliklari zararkunandalarining bioekologiyasi va ularga qarshi zamonaviy kurash tizimi to‘g‘risida, uchinchi qismda qishloq ho’jaligi fitopotologiyasi bo’yicha ma’lumotlar berilgan. Qo‘llanma agronomiya va o‘simliklarni himoya qilish kolleji talabalari uchun mo‘ljallangan bo‘lib, undan bakalavrlar va qishloq xo‘jalik sohasida ishlaydigan mutaxassislar ham foydalanishlari mumkin.

Mikrobiologiya va biotexnologiya asoslari

Darslik oliy o‘quv yurtlarining 5140400 — «Biologiya» va 5110400 — «Biologiya o‘qitish metodikasi» bakalavriat ta'lim yo'nalishlari bo‘yicha tahsil olayotgan talabalar uchun mo'ljallangan bo'lib, DTS va biologiya fani dasturiga mos ravishda yozilgan. Darslik mikrobiologiya, mikroorganizmlaming morfologiyasi, anatomiyasi, sistematikasi, fiziologiyasi, genetikasi, biokimyosi, tarqalishi, geologik faoliyati, ularga tashqi muhitning ta ’siri, kasallik qo‘zg‘atuvehi mikroorganizmlar, biotexnologiya asoslari, biotexnologiyaning hozirgi zamon biologiyasida tutgan o‘rni, ahamiyati, obyektlari, gen injenerligi, biotexnologik jarayonlam ing eng muhim biokimyoviy asoslari, fermentlar muhandisligi va shu kabi boshqa tushunclialami o‘z ichiga qamrab olgan. Shuningdek, ushbu darslikdan tegishli ta’lim yo‘nalishlari o ‘qituvchilari va shu sohada faoliyat yurituvchi mutaxassislar ham foydalanishlari mumkin. UO‘K: 579.2(075

Evolutsion ta'limot

Biologiyaning aniq sohalari (botanika, zoologiya, sitologiya, genetika, embriologiya va hokazolar) dan farq qilib,evolyutsion ta ’limot sintetik xarakterga ega bo‘lib, turli biologik fanlarga nisbatan hajm jihatdan keng, mazmun jihatdan murakkab nazariy masalalarni qamrab olgan fandir. Mazkur darslikni nashrga tayyorlashda keyingi yillarda evolyutsion ta’Iimotga oid rus tilida nashr etilgan darsliklar, o'quv qo‘llanmalar va turli adabiyotlardan hamda mahalliy materiallardan foydalanildi.

Методика преподавания биологии

Предлагаемое пособие представляет собой полный систематизированный курс по методике преподавания биологии. Рассматриваются актуальные теоретические и прикладные вопросы методики преподавания биологии, сочетаются классические основы методики с новыми тенденциями в обучении предмета. Издание адресовано студентам высших учебных заведений, обучающимся по педагогическим направлениям, а также учителям средней школы и всем интересующимся.

Entomologiya

. Ushbu o„quv qo„llanmada hasharotlarning morfologiyasi, anatomiyasi, ko„payish va rivojlanish biologiyasi, ekologiyasi va sistematikasi ko„rib chiqiladi. Hasharotlarning xususiyatlari, tarqalishi hamda zararli hasharotlarning eng muhim turlarining biologiyasi, ekologiyasi va zararliligi to„g„risidagi ma„lumotlar mavjud. Ushbu o„quv qo„llanmada hasharotlar olami bilan tanishtirish va ularni anatomik-morfologik tuzilishlarini mikroskoplar yordamida ko„rib o„rganish kabi ishlarga magistr va talabalar e‟tiborini jalb qilishga harakat qilingan va amaliy mashg„ulotlarda o„tiladigan har bir hasharot rasmi ham berilgan. O„quv qo„llanma 60510100 – Biologiya (turlari bo„yicha) ta‟lim yo„nalishi talabalari va 70510101-Biologiya (zoologiya, ixtiologiya, gidrobiologiya) magistrlari uchun mo„ljallangan bo„lib, undan bakalavr, magistratura hamda turli mulkchilik va boshqaruvdagi fermer xo„jaliklarining agronomlari, entomologiyaga qiziqqan har bir kishi foydalanishlari mumkin.

Биофизика

В учебнике излагается биофизическая сущность организации и функционирования биологических объектов на клеточном, тканевом уровнях, на уровне органов и организма в целом. Раскрывается природа ионного обмена, биоэлектрогенеза, биомеханики мышечного сокращения и системы кровообращения. Большое внимание уделено методам моделирования биологических процессов. Рассмотрены проблемы взаимодействия биосферы и физических полей окружающего мира. Обсуждаются проблемы собственных излучений организма человека. Прилагаются типовые тесты по каждой главе учебника. Данному учебнику предшествовали два издания учебного пособия этих же авторов.

Dorivor o`simliklardan na'matak,xo'jag'at va qorag'atlarning zamburug' qo`zg'atadigan kasalliklari va ulrga qarshi kurash choralari.

Dissertatsiya mavzusining dolzarbligi va zaruriyati. Bugungi kunda dunyo davlatlarida 12 ming turdagi dorivor o'simliklarning mingdan ortig'i farmasevtika sanoatida ishlatiladi. Butunjahon Sog'liqni Saqlash tashkilotining ma'lumotlariga ko'ra, mavjud dori-darmonlarning 60% ini dorivor o'simliklar xom ashyolaridan olingan preparatlar tashkil etadi. Shu sababli dorivor xususiyatga ega bo'lgan xo'jag'at va qorag'at o'simliklari jahonda 251,2 ming gektar maydonda yetishtiriladi. "Dunyo bo'yicha FAO ma'lumotiga ko'ra, dorivor o'simliklar hisoblangan xo'jag'at va qorag'atdan 2020 yilda 1,58 mln. tonnadan ortiq hosil olingan. Ushbu dorivor o'simliklarni yetishtirish bo'yicha Rossiya Federatsiyasi birinchi o'rinda turadi va mazkur davlatda 2020 yilda 618,90 ming tonna hosil olingan bo'lsa, undan keyingi o'rinlarda Polshada 268,20 ming tonna, Meksikada 146,35 ming tonna, Serbiyada 118,67 ming tonna, AQSH da 100,69 ming tonna yetishtirilgan, hosilning qolgan qismi esa boshqa

Dorivor o'simliklar yetishtirish texnologiyasi.

Er yuzida dorivor o‗simliklarning 10—12 ming turi bor. 1000 dan ortiq o‗simlik turlarining kimyoviy, farmokologik va dorivorlik xossalari tekshirilgan. O‗zbekistonda dorivor o‗simliklarning 577 turi mavjud. SHulardan hozirgi vaqtda 250 turi ilmiy tabobatda ishlatilmoqda. Dorivor o‗simliklarning organizmga ta‘siri ularning tarkibidagi birikmalarning miqdoriga bog‗liq. Bu birikmalar o‗simlikning har xil qismlarida turli miqdorda to‗planadi. Dori tayyorlashga o‗simlikning kerakli qismlari turli muddatlarda yig‗iladi. Masalan, po‗stloq, kurtak erta bahorda, barg o‗simlik gullashi oldidan yoki gullaganda, gullari to‗la ochilganda, meva va urug‗lari pishganda, er osti organlari (ildizi, ildizpoyasi va piyozi) erta bahorda yoki kech kuzda olinadi.

Yosh fiziologiyasi va gigiyenasi

Yosh fiziologiyasi va gigiyenasi fanidan amaliy mashgʻulotlar uchun tayyorlangan oʻquv qoʻllanma 60110900 - biologiya yoʻnalishi va boshqa pedagogika ta'lim sohasida tahsil olayotgan talabalar uchun tayyorlangan. Ushbu amaliy mashgʻulotlar uchun tayyorlangan oʻquv qoʻllanmada oʻquvchilarning jismoniy rivojlanishini gigiyenik baholash, orqa miya reflekslari, faol diqqat, ixtiyoriy harakat tezligini, Anfimovjadvali yordamida nerv tizimining aqliy ishchanlik qobiliyatini, Golovin jadvali asosida koʻrish oʻtkirligini, perimetr asbobi yordamida koʻrish maydonini aniqlash, oʻquv muassasalarining oʻquv xonalari, ustaxonalar ularning jihozlanishini, oʻquv muassasalarining yoritilishi, isitilishi va shamollatilishini gigiyenik baholash, ovqat ratsionini tuzish, vitaminlar va ularning bola organizmiga ta'sirini oʻrganish, jismoniy yuklamaning yurak qontomir faoliyatiga ta'sirini oʻrganish, jismoniy mashqni qon aylanishiga ta'sirini aniqlash, tekshiriluvchining pulsi, qon bosimini oʻlchashni oʻrganish, oʻpkaning tiriklik sigʻimini aniqlash, terining funksiyalari va gigiyenasini oʻrganish usullari, ta'lim - tarbiya ishlari gigiyenasi, talabalar va oʻquvchilarning kun tartibini gigiyenik talablar asosida baholash toʻgʻrisida maʼlumotlar keltirilgan.

Yosh fiziologiyasi va gigiyenasi

Oliy o‘quv yurtlarining bakalavr bosqich talabalari uchun mo‘ljallangan ushbu darslik bog‘cha yoshdagi va boshlang‘ich sinf o‘quvchi bolalar yoshida o‘sib kelayotgan organizmni anotomikfiziologik xususiyatlari va gigienasini o‘z ichiga olgan. Chunki bunday yoshdagi bolalarni suyaklarning o‘sishi va shakllanishi, teri,qon tomir, hamda ichki a’zolarni to‘liq shakllanishini, ularda bo‘ladigan o‘zgarishlarni, eshitish, ko‘rish, hid bilish, sezish retseptorlarining rivojlanishini mavzular asosida darslikda o‘z aksini topgan. Darslik maktabgacha ta’lim, boshlang‘ich talim, nobiologik yo‘nalish talabalari uchun, hamda magistrlar va yosh pedogoglar uchun mo‘ljallangan.

Genetika va seleksiya asoslari

azkur darslik 60510100-Biologiya (turlari bo'yicha), 60110900-Biologiya, 60510100-Biologiya ta'lim yo'nalishi bo'yicha o'quv o'q dasturi asosida vozilgan bo'lih yozilgan bo lib universitetlarning biologiya, tabiiy fanlar fakultetlari talabalari uchun mo'ljallangan, Unda eenetika faninine predmeti vazifalari va taoaa uchun mo ljallangan. Unda genetika fanining predmeti, vazifalari va tadqiqot metodlari, rivojlanishining qisqacha tarixi, irsiylanish va irsiyat gonuniyatlari, irsiyatning xromosoma nazariyasi; irsiyatning molekulyar genetik asoslari, o'zgaruvchanlik va uning tiplari, populyatsion va evolyusion genetika asoslari; odam genetikasi, tibbiyot genetikasi masalalari hamda seleksiyaning genetik asosları yoritilgan. Mavzularning bayon yetilishida genetika fanining so'nggi asoslari yoritilgan. Mavzularning bavon vetilishida genetika fanining so'nogi yutuqlaridan foydalanib, mahalliy materiallar bilan boyitilgan. Darslikdan o'rta maktab o'qituvchilari, biologiya yo'nalishida ixtisoslashayotgan magistrantlar ham foydalanishi mumkin ham foydalanishi mumkin.

Genetika va seleksiya asoslari

Mazkur darslik 5420100 - Biologiya ta'lim yo'nalishi bo'yicha o'quv dasturi asosida yozilgan boʻlib, universitetlarning biologiya fakultetlari talabalari uchun mo'ljallangan. Unda genetika fanining predmeti, vazifalari va tadqiqot metodlari, rivojlanishining qisqacha tarixi, irsiylanish va irsiyat qonuniyatlari, irsiyatning xromosoma nazariyasi; irsiyatning molekular genetik asoslari, oʻzgaruvchanlik va uning tiplari, populatsion va evolutsion genetika asoslari; odam genetikasi, tibbiyot genetikasi masalalari hamda seleksiyaning genetik asoslari yoritilgan. Mavzularning bayon etilishida genetika fanining soʻnggi yutuqlaridan foydalanib, mahalliy materiallar bilan boyitilgan. Darslikdan o'rta maktab oʻqituvchilari, biologiya yo'nalishida ixtisoslashayotgan magistrantlar ham foydalanishlari mumkin.

Molekulyar genetika

Molekulyar genetika» darsligi: Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus ta'lim vazirligi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan tasdiqlangan oliy tibbiyot oʻquv yurtlari tibbiy - biologik ta'lim yoʻnalishi boʻyicha "Molekulyar genetika" dasturi asosida tayyorlangan Darslikdagi barcha oʻquv material 12 boblarga boʻlingan boʻlib, har birida nazariy savollar va mustaqil yechish uchun masalalar keltirilgan. Molekulyar genetika fani barcha organizmlar, shuningdek odam genomi, genlar oʻzaro ta'siri va genlar ekspressiyasini oʻrganadi, ya'ni barcha tibbiyot sohasidagi shifokorlar fanning asosiy bilimlariga ega boʻlishi zarur.

Molekulyar genetika

Darslik tibbiyot va sog'liqni saqlashda qo'llaniladigan molekulyar genetika va genomikaning so'nggi yutuqlariga bag'ishlangan bo ’lib. ko'pgina irsiy va ijtimoiy ahamiyatga ega kasalliklar diagnostikasi bo'yicha so'nggi ma'lumotlar, shuningdek, ulaming paydo bo'lishining molekulyar mexanizmi muhokama qilinadi. Ushbu darslik yangi avlod darsligi bo‘lib, unda genetika fanining hozirgi holati va uni о ‘qitish darajasi о'z ifodasini topgan. Darslikda biotexnologiya, molekulyar genetika va genetik muhandislik bo'yicha zamonaviy ma'lumotlar batafsil bayon etilgan. genlarni klonlash, polimeraza zanjiri reaklsiyasi, eukariotlarda transformatsiya usullaridan foydalangan holda olingan eng so'nggi ma'lumotlar keltirilgan. Jinsni aniqlash genetikasi, individual rivojlanish genetikasi, xromosomalar va ekstraxromosoma DNK ni tashkil etish masalalari yoritilgan. Shunungdek. molekulyar genelikaning zamonaviy usullari ко'rib chiqiladi. Darslik tibbiyot, biologiya yo'nalishi talabalari, pedagoglar hamda ilmiy tadqiqot institutlari doktarantlari va mustaqil tadqiqotchilari uchun mo'Ijallangan.

Фитоценология

Учебное пособие включает описание основных растителньных сообществ, встречающихся на территории Республики Марий Эл леса, луга, болота, агроценозы, их распространение, экологические особенности, эколого-биологические особенности основных лесообразующих видов.

Основы общей эмбриологии

В учебнике излагаются с учетом новейших данных разделы эмбриологии: развитие половых ллеток, оплодотворение,дробление, процессы гаструляции и нейруляции, развитие различных классов позвоночных животных,мосновные закономерности органогенезов,идефференцировка клеток и процессы роста.