Kitoblar

Ўзбек тили тарихи масалалари

Ушбу тўпламда тарихий грамматика, фонетика ва лексикологиянинг айрим масалалари таҳлил қилинган, ёзма ёдгорликлар тилни ўрганиш масалалари ҳақида фикр юритилган.

ЎЗБЕК ТИЛИ ТАРИХИ ТАРИХИЙ МОРФОЛОГИЯ III

Хозирги ўзбек тилида бўлганидек эски ўзбек тилида ҳам феъл майлларининг учта тури амалда бўлган эди: буйруқ- истак, шарт, аниқлик майллари. Феълнинг майл категорияси замон категорияси билан узвий боғлиқ, улар тарихан бир бутунликни ташкил қилади. Чунки битта морфологик кўрсаткичнинг ўзи ҳам майл, ҳам замон маъносини ифодалай олади.

ЎЗБЕК ТИЛИ ТАРИХИ ТАРИХИЙ МОРФОЛОГИЯ II

Предметлар миқдорини, сон-саноғини, тартибини ифодаловчи сўзлар умуман сон туркумига кирувчи лексик бирликлар ўзларининг морфологик тузилишига кўра бир неча гуруҳларга бўлинади. Сонларнинг биринчи гуруҳи саноқд сонлар бўлиб, булар бошқа гуруҳларга кирувчи сонлардан морфологик кўрсаткичларининг йўқлиги билан фарқ қилади. Саноқ, сонларнинг ўзлари ҳам икки кичик гурухдан иборат: аниқ, сонлар ва ноаниқ сонлар.

ЎЗБЕК ТИЛИ ТАРИХИ ТАРИХИЙ МОРФОЛОГИЯ I

Бошқа ҳар хил ижтимоий ҳодисалар каби тил ҳам ўз табиатига кўра жамиятда пайдо бўлади, аста-секин ўзгаради, тараккий этади, тобора такомиллашиб боради. Унинг та- раккиёти жамият тараққиёти билан, уни яратган, унинг эгаси Бўлган халқ тарихи билан узвий боғиқ, бўлиб, тил ижтимоий жамиятда содир бўлган барча ўзгаришларни ўзида мунтазам акс эттириб боради. Тилдаги ўзгариш ва ривожланиш эски сифат элементларининг аста-секин истеъмолдан чиқа бориши ва янги сифат элементларининг аста-секич тўплана бориши йўли билан воқе бўлади. Бундай жараён тилнинг барча сатҳларида намоён бўлади. Агар тилнинг лексикаси (луғат таркиби) жамиятдаги ҳамма янгиликларга ҳозиржавоблик билан ўз вақтида жавоб бериб, тез ва кўп ўзгаришларни бошидан кечирса, унинг грамматик қурилиши, хусусан морфологик тизими лексикага нисбатан сал секинроқ ўзгаради ва тараққий этади. Ҳар ҳолда у бир жойда қотиб қолмайди, тилнинг лексика, фонетика, семаснология каби ярусларида содир бўлган ўзгаришларга, янгиликларга мувофиқ равишда унинг морфем таркибида ҳам Баъзи силжишлар, янгиланишлар юзага келади.

ЎЗБЕК ТИЛИ ТАРИХИ

Ўзликни англаш руҳи билан суғорилган ушбу қулланмада узбек халқи ва унинг тили тарихидан лавҳалар келтирилган. Уларда узбек тили тарихининг турли даврларга оид маълумотлар, илмий-оммабоп тилда ҳикоя қилинган. Қўлланмани тайёрлашда олий ўқув юртлари учун ўзбек адабий тили тарихи фанидан тузилган ўқув дастурларига таянилган. Шунинг учун ҳам у ушбу фан ва унинг бўлимлари (“Қадимги туркий тил”, “Ўзбек тилининг тарихий грамматикаси”, “Ўзбек адабий тили тарихи”)ни ўқитишда қўшимча манба бўлиб хизмат қилади. Қўлланма она тили ўқитувчилари, олий ўқув юртлари талабалари, академик лицейлар, коллежлар ва умумий ўрта таълим мактабларининг юқори синф ўқувчилари учун мўлжалланган.

Deutsch

Ushbu darslik fakultetlararo guruhlarning 1-2-3 kurs talabalariga mo'ljallangan.Darslik fonetik, grammatik va leksik materiallarni o'z ichiga oladi.

Лингвопоэтика

Бул окыу колланбада тийкарынан керкем текстти лингвопоэтикалык уйреннудин теориялык мэселелери, атап айтканда, керкем тексттин поэтикалык фонетикасы, морфологиясы. семантикасы. синтаксиси, текст лннгвопоэтикасы \эм онын тнйкаргы бирлнклсриндеги теориялык мэселелер \эр тэреплеме тереннен сез етилген. Китап тилши илимпазлар, магистрлер хэм студентлерге, каракалпак тили пэни окытыушылары х.эм тил бплнмине кызыгыушы окыушылар жэмийетшилигине арналган.

O'zbek tilidan universal qo'llanma

Qo'llanma maktab o'quvchilari, akademik litsey, kasb-hunar kolleji talabalari, ona tili o'quvchilari, oliy o'quv yurtiga kirish uchun tayyorlanayotgan abituriyentlar hamda barcha qiziquvchilar uchun mo'ljallangan.

Ўзбек тили ва адабиёти

Ушбу дарсликда алифбо,имло,талаффуз,тиниш белгиларини тўғри қўллаш билан боғлиқ бўлган тил қоида ва қонунлар изоҳлаб ўтилган.

Hozirgi o`zbek tili

Ushbu o'quv qo'llanma 5120100 - Filologiya va tillarni o'qitish (o'zbek tili) ta’lim yo‘nalishi bo'yicha o‘quv rejasidagl "Hozirgi o’zbek tili” fanining ‘‘Mortologiya” va “Sintaksis” bolimlari yuzasidan amaliy, seminar mashg‘ulotlar, mustaqil ta’lim topshiriqlari. shuningdek, kurs ishlarini bajarishda yordam berish maqsadida tayyorlangan

Тилшуносликка кириш

Мазкур қўлланма дорилфунун ва педагогика олийгоҳларининг 1 курс талабаларига мўлжалланган. «Тилшуносликка кириш» фани олий ўқув юртларида ўрганиладиган биринчи назарий курсдир. Табиийки, талабалар бу курсни ўзлаштириш жараёнида турли қийинчиликларга дуч келадилар, чунки биринчидан, тил мураккаб ҳодиса, унинг системасини ва таркибини атрофлича тушуниш, кейинчалик бу билимни бошқаларга тушунтириш осон иш эмас, иккинчидан, тилшунослик назарий фан бўлганлиги сабабли, кўплаб атамалар ва тушунча- ларни ўзлаштиришга тўғри келади, учинчидан, «тилшуносликка кириш» фақат она тилининг хусусиятларини эмас, балки дунёдаги мавжуд тилларнинг ранг-баранг хусусиятларини, тиллар орасидаги ўхшашлик ва фарқ- ларни ҳисобга олади, бу эса талабалардан чуқур билимни талаб этади, тўртинчидан, бу фанга ўқув режаларида ажратилган соат билан мазкур фан ҳажми орасида кат та номутаносиблик бор; табиийки, ўқув жадвалидаги соатлар миқдори бу фанни дарс жараёнида ўрганиш имкониятини бермайди. Шунинг учун тилшуносликнинг талайгина қисмини талабаларнинг мустақил ўрганишларига тўғри келади.

Nemis tili fonetikasi Deutsche phonetik

Ushbu o'quvchi e'tiboriga havola etilayotgan o'quv qo'llanma Nemis filologiyasi yo'nalishida tahsil olayotgan 1-2-bosqich talabalariga mo'ljallangan bo'lib,undan magistrantlar,aspirantlar,tadqiqotchilar hamda nemis tilini mustaqil o'rganmoqchi bo'lganlar ham foydalanishi mumkin.

Ingliz tili o'quv qo'llanmasi

Mazkur qo'llanma chet tili kurslari, to'garaklarida,ingliz tilini mustaqil o'rganayotganlar va oliy o'quv yurtlari talabalariga mo'ljallangan.

O‘zbek tili tarixi

Adabiy til – murakkab uslublar tizimidan (adabiy-badiiy, ijtimoiy-publitsistik, ilmiy, ishlab chiqarish – texnika, hujjat-qogʻozlar va boshqalardan) iborat. Shunday ekan, adabiy tilning ijodkori faqat yozuvchilar emas. Shuning uchun ilmiy bayon etish uslubini yaratishda faol ishtirok etgan buyuk olimlarni ham e‘tibordan chetda koldirmaslik kerak

Hozirgi o'zbek tili

Darslik 5120100 - Filologiya va tillanti о Uqitish ( 0 ‘zbek tili) va 5111200 o'zbek tili va adabiyoti, 5112400 - O'zga tilli guruhlarda o'zbek tili bakalavriat yo'nalishida tahsil olayotgan talabalar uchun tayyorlangan.

O'zbek tilining tarixiy grammatikasi

Ushbu darslik turkiy (o'zbek) tili yozma yodgorliklar tilining tahlili asosida yozildi. Darsning amaliy qismi uchun «Testlar», «Tekshirish uchun savollar», «Tayanch tushunchalar», «Mustaqil ish mavzulari», «Tahlil uchun matnlar» berildi. Darslikning qo`lyozmasiga taqriz yozgan va uning muhokamasida ishtirok etgan barcha olimlarga qimmatli maslahatlari uchun mualliflar chuqur minnatdorchilik bildiradilar.

Inglizcha-o'zbekcha lug'at

Ushbu "Inglizcha-o`zbekcha" lug'at 50 000 so‘z va iboralarni о'z ichiga oladi. Lug'at ilmiy xodimlar, tarjimonlar, muharrirlar, o'qituvchilar, maktab о'quvchilari, akademik litsey, kasb-hunar kollejlari, oliy о'quv yurtlari talabalari, doktorantlar hamda ingliz tiliga qiziquvchi mustaqil о‘rganuvchilar va keng kitobxonlar ommasi uchun mo‘Ijallangan. Lug ‘at so‘ngida noto‘g‘ri fe’llar jadvali hamda geografik nomlar ro'yxati ilova sifatida berilgan.

MUTAXASSISLIKKA KIRISH (Tilshunoslikka kirish)

“Mutaxassislikka kirish” fanidan yozilgan ushbu darslikda til nazariyasiga oid materiallar berilgan. Unda “ Mutaxassislikka kirish” fani, uning mundarijasi, maqsadi, vazifasi va ahamiyati”, “Tillam ing shakllanishi va rivojlanishi”, “Til - eng muhim muloqot vositasi”, “Til taraqqiyotining jamiyat taraqqiyoti bilan bog‘liqligi”, “Til tizimi va uning taraqqiyot qonuniyatlari”, “Til va tafakkur munosabati”, Til va madaniyat munosabati”, “Yozuv kishilik madaniy taraqqiyoti mahsuli sifatida”, “Til — belgilar tizimi”, “Tilshunoslik va uning boMimlari. Fonetika va fonologiya”, “Tilning lug‘at sathi. Leksikologiya va leksikografiya”, “Grammatika va uning bo'limlari. Morfologiya va sintaksis”, “Dunyo tillarining genealogiK tasnifi. Til oilalari”, “Morfologik tasnif. Agglyutinativ va flektiv tillar”, “Lingvistika turlari va lingvistik metodlar haqida boshlang'ich ma’lumotlar”, “Tilshunoslik va boshqa fanlar integratsiyasi” kabi mavzular tilshunoslikdagi so'nggi yutuqlar va nazariy fikrlar asosda yoritib berilgan. Darslik oliy ta’lim muassasalari filologiya fakulteti bakalavr yo‘nalishi talabalari, shuningdek tilshunoslik ilmi bilan qiziquvchilar uchun mo'ljallangan.

ХАЛКАРО АНДТОМИК Т Е РМИНОЛОГИЯ

НАВОИЙ АСАРЛАРИ ЛЕКСИКАСИ

Ўзбекистон зиёлилари билан учрашувда Президент Ш. М. Мирзиёев катъият билан "Ҳавас қилса арзийдиган улуғ аждодларимиз бор. Ҳавас килса арзийдиган беқиёс бойликларимиз бор. Ва мен ишонаман, насиб этса, ҳавас қилса арзийдиган буюк келажагимиз, буюк адаби- етимиз ва санъатимиз ҳам албатта бўлади", деб таъкидлаган эди.. Дарҳақиқат, аждодларимиз мероси ўзининг бетакрорлиги ва ранг- барангли билан дунё халқларини ҳайратга солиб келмокда. Ушбу китоб Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси ҳузури- даги нодавлат нотижорат ташкилотларини фуқаролик жамияти- нинг бошқа институтларини қўллаб-қувватлаш Жамоат фонди томонидан "Ворис" фольклор ва номоддий маданий меросни ривож- лантириш марказига ажратилган "Қадрияти қадрланган юрт" мавзу- сидаги грант лойиҳа асосида тайёрланди.